Klaas Scholtmeijer : ,,Oorlogsboeken voor mij, streekromannetjes voor mijn vrouw’’

De minibieb is in opmars. Een rondje door Drenthe, op zoek naar de ongeschreven regels van de lokale boekenruil

Klaas Scholtmeijer : ,,Oorlogsboeken voor mij, streekromannetjes voor mijn vrouw’’

De opmars van de minibieb lijkt niet te stuitten. Waar veel bibliotheken noodgedwongen sluiten, ontstaat er steeds meer lokale boekenruil vanaf de oprit. Onze verslaggever duikt in de exemplaren in Drenthe.

Van ingetogen tot uitbundig. Van klein tot groot. De openbare boekenkasten zijn net zo gevarieerd als hun eigenaren. Recent kreeg ik een eigen, nog leeg, exemplaar cadeau. Voor in onze tuin. Voordat ik de kast officieel open, duik ik in de wondere wereld van de minibieb. Wat zijn de geschreven en ongeschreven regels van het spel?

Met vijf boeken uit mijn eigen collectie bezoek ik vijf minibiebs in Drenthe. Bij iedere kast ruil ik een boek. Van de fanatiekelingen achter de opritboekhandeltjes hoop ik te leren wat vooral wel en niet te doen bij de opening van een eigen filiaaltje.

Betere struinwerk

Te beginnen bij een ervaren rot. Henk Blaauw uit Borger. Drie jaar geleden was hij een regionale pionier met een fraaie zelf getimmerde kast voor zijn huis. Naast een vaste klantenschare van dorpsgenoten, komen steeds meer toeristen in zijn kast neuzen.

Twee jaar geleden werd een flink deel van zijn collectie uit de kast gehaald. Door dezelfde persoon. Diefstal wil hij het niet noemen, want de boeken staan voor een nieuwe eigenaar. Toch was het een rare gewaarwording voor Blaauw.

Hij spreekt nog steeds verbouwereerd over de actie: ,,De brutaliteit voor een paar euro winst. De boeken doken later op bij een rommelmarkt. Het werk van een handelaar dus.’’

Het ontnam Blaauw de lol van zijn kast niet. Vooral het praatje met bezoekers op zijn oprit koestert hij. Vaste klant Klaas Scholtmeijer is net op zoek naar nieuwe ontdekkingen bij het huis aan de Daalkampen in Borger. Hij komt nu wat vaker dan normaal voor het betere struinwerk, omdat dat in de bibliotheek dankzij corona even niet kan.

,,Oorlogsboeken voor mij, streekromannetjes voor mijn vrouw’’, zegt Scholtmeijer. Die laatste categorie is veruit het populairst bij de kast van Blaauw. ,,Een boek van Henny Thijssing- Boer staat nooit lang te wachten op een volgende lezer.’’

Dat geldt niet voor een boek dat tot Blaauws verbazing al vanaf het begin in de kast staat. Tot vandaag. De eerste ruil is een feit. Het grootletterboek De zonden der vaderen van Jeffery Deaver gaat mee. De eeuwige Veenkoloniaal van Herman Sandman laat ik achter voor een nieuwe lezer.

Van ruilen komt huilen?

Bij een nieuwe minibieb in Noordenveld ruil ik Het Pauperparadijs van Suzanne Jansen voor Taal is zeg maar echt mijn ding van Paulien Cornelisse. Die laatste titel stond in vier van de vijf bezochte stalletjes vandaag. Samen met De Vliegeraar en Gijp blijkbaar een bestseller-lener-ruiler in minibiebland.

Onderweg naar de volgende ruil in Dwingeloo rijd ik langs Veenhuizen en zie ik de omgeving van Het Pauperparadijs. Het verhaal heb ik verslonden. Meteen voel ik een beetje spijt dat ik het prachtboek zojuist heb omgeruild. Van ruilen komt een beetje huilen. Ook dat hoort blijkbaar bij mijn nieuwe hobby.

De spiksplinternieuwe minibieb By ‘t Blauwe Meer op de dam van Erik Hofman en Marcella van Burgsteden is een heerlijke ontdekking. Net na de vrieskou heeft Erik hun nieuwe massieve trots met een shovel op de plek gezet. De vorige achterdeur van de boerderij vormt een opening naar een uitgebreide collectie boeken.

Ik zet het boek In het land van de ja-knikkers van de geboren Emmenaar Frank Westerman in de kast. En juist op die plek lacht ineens Het Pauperparadijs me toe. Toeval bestaat soms. Dit exemplaar is extra bijzonder omdat het een officiële sticker heeft van By ‘t Blauwe Meer.

Lokale kringloop

De tip om in Dwingeloo op het erf te kijken, kwam van Jolanda de Melker-Oostra uit Beilen. Een deelbieb-ambassadeur pur sang. Normaal gesproken zwemonderwijzer, maar tijdens corona heeft ze zich helemaal op het minibiebwezen gestort. Bij haar ontdek ik wat lessen rondom dit uit Amerika overgevlogen fenomeen.

Dat vaak meer boeken binnenkomen dan dat er uitgaan. Niet alleen haar fraai ontworpen kast maar ook haar garage staat daarom vol. ,,Je wordt al snel een lokale kringloop voor mensen.’’ Dat haar eigen buurtgenoten soms nog wat schroom hebben om in de kast te kijken. Dat er veel onderling contact is tussen minibiebbeheerders.

In haar gemeente Midden-Drenthe vormt ze een bijzonder genootschap met nog negen andere enthousiastelingen. In de gemeente beschouwt zelfs de wethouder het als een laagdrempelig middel tegen laaggeletterdheid. ,,De minibieb gaat alleen maar groeien voorspel ik je.’’

Jolanda heeft een uitgebreide kindercollectie. Aan mijn dochter heb ik in de ochtend van mijn rondreis gevraagd welke van haar boeken andere kinderen ook echt eens moesten lezen. Bobbi Beer in de tuin blijft achter in de kast aan De Stroom in Beilen. Vanavond lees ik voor uit prentenboek Brrrr! Hier spookt het!

Slakken

Bij mijn laatste bezoek van de dag aan Martine Schuijt in Dalen leer ik dat het houden van een minibieb een mooie hobby is, maar dat het wel onderhoud vergt. Zowel aan de collectie als aan de kast zelf. De winterkou kan in de boeken trekken en in de zomer zijn het de slakken die de kieren van een kast opzoeken. Vooral in de kaft van kinderboeken schijnt een aantrekkelijk goedje voor ze te zitten.

Lenen, ruilen of pakken maakt voor Schuijt niet zoveel uit. Als ze kinderen of ouderen op de oprit ziet drentelen stimuleert ze vooral om een boek mee te nemen. Zonder voorwaarden. In haar wat rijkere wijk kopen mensen nog vaak boeken. Maar de minibieb is niet alleen voor mensen die een nieuw boek niet altijd kunnen betalen, benadrukt ze.

De gebundelde columns uit deze krant van Daniël Lohues zet ik in de kast. Samen zoeken we een mooie tegenpool voor de verhalen die vaak over onze streek gaan. Route du soleil van Suzanne Vermeer lijkt ons een prima vondst.

Van start

Volgende week start ik mijn eigen minibieb in Nieuwe Pekela. De eerste vijf boeken voor mijn kast zijn binnen en klaar om hun reis te vervolgen.

Van mijn nieuwe collega’s kreeg ik belangrijke tips: uitzien naar een praatje op de oprit, niet opzien tegen het verliezen van een favoriet boek en oppassen voor slakken en handelaren. Maar boven alles: het delen van leesplezier. Vandaag ben ik op gang geholpen, maar wie maakt me straks los?