Ontheemde verhalen vinden een thuis.

Verweesde oorlogsverhalen vinden een thuis bij Staphorster basisscholen nu getuigen er niet meer zijn

Ontheemde verhalen vinden een thuis. Jaco Hoeve Fotografie

Omdat getuigen van de meeste gruwelen uit de Tweede Wereldoorlog overleden zijn, zijn de verhalen verweesd geraakt. Scholen in Staphorst die plaatselijke oorlogsmonumentjes adopteerden, zijn ‘eigenaar’ geworden van deze verhalen om ze door te geven én te waarschuwen.

Ze stonden er woensdagmorgen in de gure lentewind. Afgezonderd en ongestoord. Rondom het oorlogsmonument aan de Zuidweg. Groep 8 van de Dominee Harmen Doornveldschool. Leerlingen luisterden naar het huiveringwekkende verhaal van de gedenksteen, dat verteld werd door meester Bart Hoeve. En stilletjes aan vormden ze zich een beeld van de wrede Duitse wraakactie die ‘aan den dageraad der vrijheid op deze plaats’ vijf Meppeler verzetsstrijders het leven kostte. Dat was afgelopen zondag 76 jaar geleden.

De meeste basisscholen in Staphorst adopteerden de afgelopen jaren een oorlogsmonument, allemaal vertellen ze verhalen van moed, drama en dood. Al vanaf 2009 fietsen Doornveldschool-leerlingen op of rond 4 april naar het oorlogsmonument aan de Zuidweg om de gruwelijke moordpartij te gedenken die daar op de vroege morgen van die dag in het laatste oorlogsjaar plaatsvond.

Vanuit een door de Duitsers gevorderd herenhuis aan de Stationsweg (met de bizarre naam ‘Sing Sing’) werden vijf gevangengezette verzetsmensen richting Lankhorst geleid. Daar werden ze tussen de eikenbomen aan de Staphorsterweg opgesteld en met enkele nekschoten om het leven gebracht. De dode lichamen bleven er urenlang liggen. Als afschrikwekkend voorbeeld voor hen die zich bléven verzetten tegen de Duitse bezetter. Aanleiding van deze vergeldingsactie was een aanslag op de spoorlijn Zwolle-Meppel, een week eerder.

Geadopteerd

De Doornveldschool heeft het monument aan de Zuidweg geadopteerd, met de daaraan verbonden opdracht om het ‘verhaal van de steen’ door te vertellen aan ‘het navolgende geslacht’. De eerste jaren was Piet Meijer er altijd bij. Zijn vader was een van de slachtoffers en zelf zat hij in dezelfde gevangenis in Meppel. Hij ontsprong de dans. Later kwam Gé Tuik vanuit Vollenhove naar Staphorst om bij de herdenking te zijn. Gé overleed vorig jaar zomer. Nu is het verhaal aangewezen op de kinderen.

De toen elfjarige Gé fietste op die bewuste 4e april in alle vroegte vanaf de huidige Reeststouwe langs de Werkhorst richting Lankhorst. ’t Was haar wekelijkse gang: naar boer Oosting aan de Staphorsterweg om melk te halen. Iets voorbij de Lankhorst zag ze toen de vijf gedode mannen ‘als strepen in het gras’ tussen de bomen liggen.

Vorig jaar februari, enkele maanden voor haar overlijden, vertelde ze haar wederwaardigheden en indrukken van die periode in een openhartig gesprek met twee teamleden van de Doornveldschool. Haar gegevens vormen een wezenlijk bestanddeel van ‘het verhaal van de steen aan de Zuidweg’, dat op deze kille woensdagmorgen opnieuw door meester Hoeve werd doorverteld.

Piet Meijer en Gé Tuik zijn er niet meer. Het verhaal is wees geworden. Daarom zien de Staphorster basisscholen het als hun taak om eigenaar te worden van deze verhalen om ze door te geven. „Piet en Gé hebben ons de wrange vruchten van machtswellust en bazig-bezig-zijn geschilderd. Dat is het onderwijs van dit monument”, verklaarde de schoolleider van de Doornveldschool. Wat in het klein op het schoolplein kan gebeuren, kan ook in het groot. We moeten waakzaam zijn.”

Fakkeldrager

„Ik hoop dat deze les ons doet doorleven dat heerszucht, haat en wraak in onze samenleving nóóit zegenrijk zijn, want… De Heere, de Schepper en onderhouder van – ook – ons leven, geeft dáár Zijn zegen, waar líefde woont. En die liefde wil Hij geven, als we Hem daarom bidden. Gods levensreddende aanspraak is: Geef Mij je hart; geef Mij je leven. Dat geeft vrijheid, dankbaarheid en ook rust. Om uit te dragen in onze omgeving en door te geven aan de samenleving. Als een fakkeldrager.”

Vanwege de corona-maatregelen werd deze wandaad ter plekke herdacht door alléén de leerlingen en leerkrachten van groep 8 van de Doornveldschool. Gijsette Balder en Aron van der Sluis legden bloemen voor de gedenksteen. Daarna volgde een stilte-moment en vervolgens zong de schooljeugd twee coupletten van het Wilhelmus.