Bodemdaling zeer nauwkeurig in de gaten gehouden

Staphorst - De bodem daalt elk jaar in het veenweidegebied in Staphorst. Het gaat met schokken en golven. Soms gaat het zelfs wat omhoog. Het veen ademt, maar daalt gestaag.

Dat is een eerste, voorzichtige conclusie van Deltares, het bedrijf dat In het Overijsselse veenrijke gebied tussen Zwartewaterland en Staphorst de eerste echte bodemdalingsmeetsite in Nederland heeft ingericht waar bodemdaling in ruimte en tijd wordt gemeten. De meetsessies die vijf jaar duren, zijn van groot belang voor heel Nederland.

Deltares meet in Rouveen, omdat Waterschap Drents Overijsselse Delta en LTO Noord vorig jaar startten met een driejarig experiment met onderwaterdrainage. De proef van het waterschap en het exacte meten van Deltares vullen elkaar naadloos aan. Het is feitelijk één wetenschappelijk experiment geworden. Elf boeren doen mee aan de proef en op hun percelen staat de Deltares-meetapparatuur opgesteld. Alles in dubbele aantallen om zo exact mogelijk te werken.

Netwerk

Sinds vorige herfst wordt er gemeten. De komende ruim vier jaar gaat Deltares hiermee door. Zo moet precies duidelijk worden hoeveel de bodem exact daalt en ook waarom dat zo is. Veenoxidatie is een groot deel van het antwoord, maar het onderzoeksbureau wil het naadje van de kous weten. Niet alleen voor het veenweidegebied in de Kop van Overijssel, maar voor heel Nederland. Dat probleem speelt elders ook.

De site is de opmaat tot een landelijk monitoringsnetwerk om bodemdaling te meten. Het zogheten vlakdekkend in de gaten houden van bodemaling helpt om de effectiviteit van maatregelen tegen bodemdaling zoals onderwaterdrainage te bepalen. Ook geeft het inzicht in de snelheid van bodemdaling, hoe dit varieert in een gebied en in een jaar. Het monitoringsnetwerk kan uiteindelijk het verlossende antwoord geven of het Nederlandse veenweidegebied nu echt zoveel zakt. Rouveen zou wel eens het ei van Columbus op kunnen leveren.

Inklinken

Het veengebied in de Kop van Overijssel, in het bijzonder de Olde Maten, zakt door inklinking en veenoxidatie volgens de boeren die er wonen en werken een centimeter per jaar. Om de vijf jaar moeten ze kuilplaten, paden, tuinen en paden opvullen met zand. Zware machines kunnen het land niet op en koeien kunnen minder lang buiten blijven. Het onroerend goed is meestal goed gefundeerd tot op het zand, de rest zakt weg. De proef met onderwaterdrainage moet de oplossing dichterbij brengen.

Het waterschap en LTO Noord startten vorig jaar een driejaarlijkse proef met onderwaterdrainage. In de zomer brengen de poreuze buizen water in de veengrond en in de winter omgekeerd. Elf boeren in het gebied tussen Hasselt en Meppel doen mee aan de proef. Drie jaar lang houden de agrariërs en het waterschap bij of de gronden meer draagkracht hebben. Deltaris meet de daling. Weilanden die niet gedraineerd worden, fungeren als referentiekavels.

Natura 2000

Het is voor het eerst dat onderwaterdrainage plaatsvindt in de Kop van Overijssel. In Zuid-Holland gebeurt dit ook en de resultaten zijn daar goed. ‘We hopen dat we het inklinken met de helft kunnen terugbrengen op deze manier. Zeker zijn we daar niet van, want het is een proef’, zegt lid van het dagelijks bestuur van Waterschap, Henk Oegema.

De reden dat de proef hier plaatsvindt, is doordat de inklinking in de Olde Maten serieuze vormen aan gaat nemen én er in de buurt een Natura 2000 gebied ligt. Weliswaar met een apart grondwaterpeil, maar overloop is er altijd. Als deze proef slaagt, geeft dat de partijen lucht.