Vrijwilligers laten middeleeuwse juwelen (de Kleine en Grote Kerk in Vollenhove) zien

Vollenhove - Vrijwilligers in Vollenhove laten in de zomermaanden hun religieuze erfgoed zien. Zowel de Mariakerk uit 1423 als de Grote Kerk uit 1480 zijn open voor het publiek. Genieten in middeleeuwse bedehuizen in de voormalige Zuiderzeestad.

Oké, een hele spannende baan is het niet, want de toeloop valt reuze mee, maar je wordt er wel ontspannen van. Mirjam Dikken (54) heeft dienst als vrijwilligster in de Kleine Kerk van Vollenhove. Ze laat bezoekers het ingetogen godshuis zien dat dateert uit 1423. Het was ooit gewijd aan Onze Lieve Vrouwe. ‘De preekstoel stamt uit de kerk van Beulake, het dorp dat in 1776 door een storm werd verzwolgen’, zegt Mirjam. Dorp en kerk gingen ten onder in een ziedende vloed die het door mensenhanden aangetaste veen wegsloeg. De kansel staat nu hier. Die is wel leeg, want de gemeente is vacant, na het vertrek van dominee Marijn Rohaan. De Kleine Kerk zoekt een herder.

Buiten is het heet en binnen is dat ook zo. De dikke middeleeuwse muren gaven zich na dagen zinderende hitte eindelijk gewonnen. Desalniettemin is het koeler dan buiten en dat komt doordat Mirjam de deur in het koor en de hoofddeur tegen elkaar open zette. Een briesje danst devoot door het mooie bedehuis aan de Bisschopsstraat.

Zuiderzeestad

Het is hartje zomer. Toeristen bezoeken het voormalige Zuiderzeestadje. Een enkeling doet de Mariakerk aan, volgens sommigen de mooiste kerk van Vollenhove, maar de meningen zijn verdeeld en over smaak valt niet te twisten. Uw verslaggever is nummer zes deze middag. Het valt dus mee met de drukte. ‘We zijn in de zomer open op dinsdag- donderdag en zaterdagmiddag. We willen de mensen deze kerk laten zien. Niet heel groot, wel heel mooi. Daar zijn we best trots op’, zegt Mirjam. Als er niemand is, leest ze een boek. Helemaal alleen in die mystieke kerk, ooit katholiek, nu gereformeerd. ‘Morgen zit mijn man hier. We verdelen de taken.’

Kerkverlating

Treurig nieuws is er ook. De achterste banken zijn afgesloten met balkjes, zodat niet iedereen zondags achterin gaat zitten als de herder op de preekstoel uit Beulake zijn gehoor kerstent en er dus een gat ontstaat tussen de voorganger en zijn gehoor. Ook de gereformeerde gemeente in Vollenhove, groot 600 zielen op papier, kampt met kerkverlating.

De Kleine Kerk of Mariakerk wordt zo genoemd omdat er ook een Grote Kerk is. Die staat even verderop. Het is een joekel van een gebouw. Albert Jan Doosje (74) en zijn vrouw Tina (67) zijn hier op een middag deze week te vinden, want de Grote Kerk, ook een middeleeuws juweel- gebouwd tussen 1450 en 1480 - is in de zomer op de dinsdag tot en met zaterdag ‘s middags open voor het publiek. Even binnen rondstruinen en daarna een palinkje eten bij de buurman, maar niet na een blik te hebben geworpen op de gouden letters boven de deur: ‘Christus is alles ende in allen’.

Vrijwilligers maken elk jaar een rooster om de kerk te bemensen. Nu zijn Albert Jan en zijn vrouw aan de beurt. In deze kerk, pal aan de haven, is het veel drukker dan in de Kleine Kerk, verderop in de stad. ‘Je kunt er geen peil op trekken. Soms komen er 200 mensen, soms twee. Tina turft elke bezoeker in een boekje. ‘We zijn trots op deze kerk en die willen we graag laten zien.’ Orgelspel klatert zachtjes tussen de pilaren door. Het is een cd van Johan Bredewout uit Vollenhove. Op de plaat bespeelt hij het beroemde orgel van Appolonius Bosch uit 1686. Live spelen is niet haalbaar.

Sinterklaas

De Kleine Kerk heet ook wel de Mariakerk, de Grote Kerk is de Nicolaaskerk, ooit gewijd aan de bebaarde heilige die in december ons landje aandoet en waarvan de beroete helpers in het geding zijn. Van Nicolaas is weinig terug te vinden, maar toch is er een bijna vergane muurschildering die ooit tevoorschijn kwam.

Met een beetje fantasie zien we de heilige die waakt over kerk en zee. Even verderop is nog een origineel bisschopskruis te zien en onder het orgel zitten twee middeleeuwse bekkens in de muur voor het wijwater.

Vroeger riepen zeevarenden hun schutspatroon Nicolaas in wanhoop aan als ze kopje onder dreigden te gaan. Het verhaal gaat dat de Sint, net als de Heiland overigens, een woeste zee kalmeerde door zijn staf uit te strekken en de golven bestraffend toe te spreken. De zee werd prompt zo glad als een spiegel. Het is om die reden dat veel bedehuizen in havensteden gewijd zijn aan Sint-Nicolaas. Zelfs de protestanten die niks moesten hebben van die paapse fratsen konden die naam niet uitwissen en dus is de Sint elke dag van het jaar in Vollenhove te vinden.