Theaterstuk over het verleden van Molukkers; identiteit is belangrijk thema

Hoogeveen - Lang werd er niet over gesproken. Nederlanders en Molukkers durfden niet met elkaar te praten over het verleden van de Molukkers in Nederland.

Maar tegenwoordig is het anders: identiteit is een belangrijk thema van de 21ste eeuw en mensen willen weten waar ze vandaan komen. Ook als er pijnlijke momenten in die geschiedenis zitten... Op 4 september 2019 gaat op een voetbalveld in Groningen de locatietheatervoorstelling Aan de andere kant: Buitenspel in première. De theatermakers gaan de uitdaging aan om een moeilijk, genuanceerd en uitermate complex verhaal te vertellen. Voor en door Molukkers en Nederlanders, met humor, ernst en moed.

Kolonisatie

De zoektocht naar identiteit is niet altijd even gemakkelijk. Mensen met Molukse roots kunnen er daarbij ook tegenaan lopen dat er nog altijd niet veel dialoog is rond de geschiedenis van de Molukkers. Hun voorouders zijn na het einde van de kolonisatie door de Nederlandse overheid naar Nederland gehaald, maar het was nooit de bedoeling dat ze hier zouden blijven. Inmiddels zijn we generaties verder en nog steeds ligt de Molukse geschiedenis gevoelig. De meeste Nederlanders weten er weinig over, maar ook de oudere Molukkers vinden het moeilijk om over het verleden te praten. Dat terwijl zowel Molukkers als Nederlanders willen weten waar ze vandaan komen en wie ze zijn binnen een veelvoud van culturen, eigenschappen, fouten en talenten.

De voorstelling Aan de andere kant: Buitenspel gaat terug naar de jaren ’70. De kinderen van de eerste generatie Molukkers in Nederland waren opgegroeid met de hoop, trauma’s en teleurstellingen van hun ouders. Toen ze zelf volwassen werden, moesten ze een weg vinden in de Nederlandse maatschappij waarin zij waren opgegroeid, met de pijn van het verleden op hun schouders. Wie jong is, neemt het heft in eigen handen. Wie jong is, staat op tegen racisme en verbroken beloftes. Wie jong is, komt in opstand. Maar op welke manier? De jongeren in de voorstelling worstelen met de vraag: Wie ben ik? Ze zoeken zichzelf, maar is het ooit mogelijk je los te maken van het verleden? Moet je dat wel willen? En wat is geoorloofd in de strijd om rechtvaardigheid?

Zeker in het noorden van Nederland kunnen veel mensen zich de Molukse acties in de jaren ’70 nog goed herinneren. In het noorden vonden de meeste acties plaats en stond bovendien één van de grootste Molukse kampen op een zeer beladen plek: kamp Schattenberg, voorheen kamp Westerbork. Tijdens de acties werd door de Molukkers vaak een beeld geprojecteerd van solidariteit en eenheid. Weinig Nederlanders wisten of weten dat de Molukkers onderling wel degelijk zeer verdeeld waren – maar daar sprak men met de buitenwereld niet over. Nu komt dat gesprek langzaam op gang, ook met de oudere generatie die nu soms heel anders in het leven staat dan vroeger.

Drieluik

Aan de andere kant begon in 2018 met het doorbreken van de stilte. De eerste voorstelling in het drieluik, Aan de andere kant: Een tijdelijk verblijf, bracht in het najaar van 2018 honderden mensen samen rond een voorstelling over de eerste generatie Molukkers in Nederland. In het voorjaar van 2019 volgde een succesreprise in de Randstad en won de voorstelling de Drentse Anjerprijs van het Prins Bernhard Cultuurfonds. Wat veel theatervoorstellingen beloven maar weinige kunnen waarmaken, is voor Aan de andere kant bewezen realiteit: een grote impact. De nasleep van de eerste voorstelling was door de herkenbaarheid groot. De moeilijke materie van de tweede voorstelling zal de belangstelling nog doen toenemen.

Volgend jaar wordt de laatste voorstelling gespeeld in Herinneringscentrum Kamp Westerbork, waar het voormalig kamp Schattenberg gesitueerd was, en op de plek waar vroeger de lagere school van Bovensmilde stond. Daarna is de invloed van Aan de andere kant nog niet voorbij: de voorstellingen zijn pas het begin van de dialoog, een aanknopingspunt om op zoek te gaan naar het eigen verleden en om het gesprek aan te gaan met de ‘andere kant’. Niet alleen voor de acteurs, maar ook voor het publiek.

De voorstelling Aan de andere kant: Buitenspel gaat op 4 september in première in Groningen. In Hoogeveen wordt de voorstelling van 25 tot en met 28 september gespeeld bij HZVV. Kaarten zijn verkrijgbaar via: www.adak-theater.nl