Dit is wat er gebeurt als je je elektronische enkelband doorknipt

Een 28-jarige veroordeelde overvaller uit Emmen knipte zijn elektronische enkelband door en was weken spoorloos. Hoe kan dat?

Gemiddeld lopen dagelijks zo’n zevenhonderd mensen in Nederland met een elektronische enkelband. Vorig jaar werden in totaal vierduizend enkelbanden aangemeten. Het lijkt voor de hand liggend dat er vaker enkelbanden worden doorgeknipt.

Maar zo gemakkelijk is dat niet. Dat ligt niet aan de band zelf, wel aan de elektronica die er aan hangt.

Rubber en glasvezel

De band is gemaakt van rubber en glasvezelkabel. Stevig spul, dat niet zomaar kapot gaat. Maar met enige kracht of een goede tang is de band wel verwijderbaar. Dat moet ook, want bij een ongeluk of een andere noodsituatie moet een enkelband snel losgemaakt kunnen worden.

Kijk in deze video hoe een enkelband werkt. Lees verder onder de video.

Als een enkelband wordt verwijderd of het apparaatje dat eraan zit niet meer werkt, gaan bij de reclassering alle alarmbellen af. Er gaat meteen een opsporingsbevel uit, vaak internationaal. Het speciale politieteam FAST NL wordt ingezet voor een snelle opsporing.

Die snelle actie heeft niet altijd resultaat. Vorig jaar maakten 101 dragers hun enkelband kapot en gingen er vandoor. Dat is 1 procent meer dan in 2017. Vier van hen zijn nog altijd spoorloos. Ook de supermarktovervaller uit Emmen slaagde erin enkele weken onder de radar te blijven.

Terug achter slot en grendel

Als de voortvluchtige weer in de kraag wordt gegrepen, gaat hij of zij achter slot en grendel. Het recht op elektronisch toezicht is voor deze gedetineerde voorlopig van de baan. Bovendien krijgt hij of zij een aanklacht aan de broek wegens vernieling of (als de enkelband verdwenen is) verduistering van de enkelband.

Minister Sander Dekker van Justitie overweegt ook een extra straf op te leggen voor het feit dat een (ex-)enkelbanddrager zich bewust heeft onttrokken aan het toezicht van justitie.

Soorten enkelbanden

Elektronische enkelbanden worden gebruikt voor verdachten die niet in de gevangenis hun proces hoeven af te wachten, maar wel in de buurt moeten blijven. Daarnaast worden ze aangemeten bij veroordeelden met een gebiedsverbod of gevangenen die onder toezicht (in dit geval via de enkelband) met proefverlof mogen om vast te wennen aan het leven buiten de muren.

  • RIFD-enkelband

RIFD is een afkorting van radiofrequency identification en werkt op radiogolven. Deze band wordt gebruikt om te controleren of iemand op tijd op de afgesproken plaats is. Bijvoorbeeld iemand die overdag naar zijn werk mag en 's avonds huisarrest heeft. Of iemand met proefverlof die wel elke avond op een vast adres moet slapen. In het huis van de enkelbanddrager wordt een ontvanger geplaatst, die een signaal afgeeft als de enkelbanddrager binnen is.

  • GPS-enkelband

Hiermee houdt de reclassering 24 uur per dag de enkelbanddrager in de gaten. De gps-unit in de enkelband registreert waar iemand is en geeft dit door aan een centrale meldkamer. Deze band wordt gebruikt als iemand een gebiedsverbod heeft (bijv. dat hij niet in een plaats, wijk of straat mag komen) of juist een gebiedsgebod (hij mag niet buiten een bepaalde plaats, wijk of straat komen). Als een gedetineerde met proefverlof gaat, mag dat vaak ook maar binnen een bepaald gebied. Als de drager buiten bereik komt van de satellieten of een verboden gebied nadert, krijgt de meldkamer een seintje en belt een medewerker de enkelbanddrager. Als hij de telefoon niet opneemt, wordt de opsporing in werking gezet.