Natuur om de hoek
Door Paul Mentink

Zwarte specht

​In 2018 heb ik het boek Mijn vogels, belevenissen van een vogelaar uitgegeven. Hierin heb ik uiteraard veel vogels opgenomen. Enkele honderden, waarvan 169 soorten die in Nederland kunnen voorkomen.

Sommige vogels beschrijf ik uitgebreid, zoals de huismus en de kerkuil. De meeste komen er bekaaid af, slechts enkel hun naam of met een of twee zinnen. Bijvoorbeeld de zwarte specht in het hoofdstuk 'Vogellijsten' met de volgende tekst:

Alhoewel, op mijn nieuwe snelle fiets heb ik in het Staphorster bos wel de zwarte specht gezien. Hij vloog een stukje met mij mee toen ik naar huis fietste.

Met een beetje geluk kun je de zwarte specht het gehele jaar door in ons land op de hoge zandgronden waarnemen. Of moet ik zeggen 'Met veel geluk'? Deze houthakker is relatief schuw en laat zich niet gemakkelijk zien. Om hem überhaupt te zien moet je wel in een bosrijk gebied zijn, bij voorkeur met naaldbomen en beukenbomen. In de naaldbomen zoekt de hij zijn voedsel, vooral houtmieren en de larven van verschillende kevers. In de beukenbomen hakt hij zijn nest uit om de jongen groot te brengen.

Uiteraard is de zwarte specht gemakkelijk te herkennen aan zijn geheel zwarte verenkleed. Het mannetje heeft een opvallend rood petje op zijn kruin. Bij het vrouwtje is echter alleen de achterkant van die kruin rood. Beide geslachten hebben een grijze snavel. Het is een grote vogel met een lengte van een halve meter en is daarmee de grootste specht van Europa. Qua grootte vergelijkbaar met een zwarte kraai, waar een ongetrainde vogelaar hem nog wel eens mee verwisselt.

Als standvogel komt de zwarte specht nog niet zolang in Nederland voor. Pas aan het begin van de 20e eeuw was het eerste broedgeval. Dit kwam vooral omdat er toentertijd veel naaldbomen waren aangeplant ten behoeve van de mijnbouw. Zodoende kon hij vanuit België en Duitsland ons land koloniseren. Immers, naaldbomen hebben de neiging om sneller te verrotten dan loofbomen, waardoor deze gemakkelijker toegankelijk zijn voor in hout levende insecten. Op hun beurt leeft de zwarte specht weer van die insecten. Vooral de larven van boktorren zijn sterk favoriet.

Tegenwoordig zijn naaldbomen niet meer nodig voor de mijnbouw. Daarnaast wil men af van die grote percelen met uitsluitend naaldbomen; de meeste aangeplante naaldsoorten horen van nature niet in ons land thuis. Men wil terug naar gemengde bossen met meer loofbomen. Dit is voor de zwarte specht slecht nieuws, want zijn gebruikelijke voedsel is daardoor minder beschikbaar. Uit een door de provincies Drenthe en Noord-Brabant gefinancierd onderzoek is inmiddels gebleken dat de omzetting naar gemengd bos voor een belangrijk deel heeft bijgedragen in de afname van het aantal broedgevallen. De laatste decennia zelfs met meer dan dertig procent. Maar zoals een bekende voetballer ooit zei: 'Elk nadeel heeft zijn voordeel', is dat hier ook van toepassing. De rijkdom aan planten en dieren in dergelijke gemengde bossen met minder naaldbomen is zonder twijfel groter.

Paul Mentink (paul@paulmentink.nl)

P.S. voor een exemplaar van mijn boek stuur mij gerust een e-mail.


MEER LEZEN?
Mis niets van het nieuws uit Meppel en omgeving!