Op de bres voor streekeigen landschap

Regio Vandaag hebben Eibert Jongsma namens Landschap Overijssel en Nico Versteeg namens provincie Overijssel hun handtekening gezet onder een samenwerkingsovereenkomst voor een streekeigen landschap in Overijssel: de Aanpak Streekeigen Landschapsbeheer.

Deze aanpak is het resultaat van succesvolle pilots langjarig beheer en daagt inwoners uit om aan de slag te gaan met het beheer en het behoud van een kwalitatief streekeigen landschap. Het gezicht van deze aanpak is landschapscoördinator Ronald Krabbenbos. Hij wordt ondersteund door een team van drie landschapscoördinatoren in de regio’s Salland, de Kop van Overijssel en Oost Overijssel. Samen zetten ze hun kennis en netwerk in om groene initiatieven op het gebied van streekeigen landschap langjarig te borgen.

Zichtbare resultaten

Met de Aanpak Streekeigen Landschap is het afgelopen jaar positieve ervaring opgedaan in zeven pilotgebieden, zoals in Staphorst.

Staphorst

Deze pilot is geïnitieerd door de gemeente Staphorst. Ook in dit pilot gebied, was er in tegenstelling tot andere pilots, nog geen coöperatie of werkgroep actief op het gebied van natuur en/of landschap. Via de gemeente is een begeleidingsgroep samengesteld. In de begeleidingsgroep zaten vertegenwoordigers van Stichting Historieherstel Staphorst 2017, LTO Noord afdeling West Overijssel, Stichting Landbouw Contact Commissie, Landschap Overijssel en Gemeente Staphorst. De keuze voor het pilotgebied houdt verband met de inzet van Stichting Historieherstel Staphorst in het gebied voor de herinrichting van drie kerkheuvels en reconstructie van een historische klokkenstoel. In het verlengde hiervan zet de Stichting Historieherstel Staphorst zich ook in voor de toegankelijkheid en beleefbaarheid van het gebied, evenals herstel en beheer van het karakteristieke landschap. Een andere reden is dat in dit gebied slechts een beperkt deel van de landschapselementen onder contract is gebracht bij de Stichting Groene en Blauwe Diensten Overijssel (SGBDO). De Stichting Historieherstel Staphorst neemt het onderhoud van de geriefhoutbosjes, de kerkebosjes en het wandelpad voor haar rekening. Eigenaren van de grond waarop de elzensingels staan worden ingeschakeld voor het onderhoud. Er worden contracten afgesloten waarin de vergoeding voor landschapsonderhoud is vastgelegd. Naast de concrete uitvoering van het onderhoud van het landschap zijn er ook andere uitvoeringsonderdelen in de pilot. Doel van de pilots is ook het vergroten van het gevoel van eigenaarschap. Dit moet er voor zorgen dat de bereidheid toeneemt om bij te dragen aan landschapsonderhoud. Daarvoor zijn specifieke activiteiten nodig. Bij de pilot betrokken organisaties zetten in op voorlichting en educatie en het beter ontsluiten van het gebied voor toeristen en inwoners en het geven van informatie over het gebied. De Stichting Historieherstel is de trekker van deze activiteiten.

Willemsoord is één van deze pilotgebieden waar met succes is gewerkt aan een zogenoemd bidbook, een plan voor het behoud van het karakteristieke landschap. En met succes: op basis van het bidbook is door de provincie Overijssel een subsidie uitgekeerd om het landschap te beheren en voor alle erven in het buitengebied van Willemsoord elementen op het erf aan te leggen of te herstellen.

Willemsoord

Deze pilot is geïnitieerd door de gemeente Steenwijkerland. Voor deze pilot is gekozen voor het dorp Willemsoord en omgeving. Een dorp met een bijzondere geschiedenis, opgericht als 1 van de 7 koloniën van Weldadigheid. Willemsoord is een actieve buurtschap, maar op het gebied van natuur en landschap is er nog niet veel georganiseerd. Tijdens een fietstocht met de bewoners is bekeken en besproken wat de kenmerken zijn van het cultuurhistorische dorpslandschap en is besproken op welke wijze dit verbeterd kan worden. Dit was de eerste stap naar het vergroten van de betrokkenheid van bewoners. Het gezamenlijke doel is om de landschappelijke kenmerken die karakteristiek zijn voor Willemsoord te behouden en te versterken door afspraken te maken over het beheer van deze elementen. De werkgroep heeft de plannen verder uitgewerkt. Een glossy magazine neemt de bewoners en betrokkenen mee in het bijzondere landschap en de bijzondere geschiedenis van Willemsoord. Dit magazine vormt de opstap naar de vergroting van de betrokkenheid van de bewoners bij hun leefomgeving. De pilot legt koppelingen met andere ontwikkelingen en onderwerpen om het landschapsbeheer mogelijk te maken. Met deze integrale aanpak willen zij het landschap beheren, versterken, financieren en organiseren, gedragen door haar bewoners.

Aanpak

In navolging van de pilots kunnen nu nieuwe gebieden met het landschap aan de slag. Zo worden in het Vechtdal de mogelijkheden verkend om mee te doen aan deze aanpak. Op dit moment zijn in totaal acht gebieden potentiële deelnemers in de Aanpak Streekeigen Landschapsbeheer. De provincie komt deze zomer met een tweetal subsidieregelingen om de nieuwe aanpak te ondersteunen. Inwoners die hiermee aan de slag willen, kunnen zich voor deze subsidie aanmelden.

Natuur voor elkaar

Deze samenwerking is onderdeel van de nieuwe natuurvisie Natuur voor Elkaar. Met het koersdocument ‘Natuur voor elkaar’ dat in 2017 gezamenlijk is opgesteld door partners onder regie van de provincie Overijssel, is voor het beheer van landschap een andere koers ingeslagen. De gedachte achter deze vernieuwde koers is dat het in stand houden van landschap een gezamenlijke verantwoordelijkheid is.