Een tweede leven en hopelijk nageslacht voor de natuurlijke vijanden van de plaagrups

In Westerveld krijgen natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups een tweede leven en zodoende hopelijk meer nageslacht dat volgend jaar de strijd kan aangaan met de plaagrups.

In Wittelte is vrijdag een proef gestart om insecten als sluipvliegen, sluipwespen en roofwantsen te behouden voor de bestrijding van de eikenprocessierups. Deze natuurlijke vijanden injecteren hun eitjes in de lichamen van de rupsen, die (eenmaal uitgekomen) het dier van binnenuit opeten.

‘Doodzonde, want de natuurlijke vijanden worden ook verbrand’

Normaal gesproken worden de nesten door specialisten uit de bomen gezogen, opgevangen in afgesloten plastic bakken en afgevoerd naar een afvalverbrander. ,,Doodzonde, want de natuurlijke vijanden, die zich in de nesten bevinden, worden ook verbrand’’, zegt onderzoekster Silvia Hellingman. Samen met verdelger Roel Timmerman en leden van de boermarke Wapserveen bedacht ze een plan om de waardevolle insecten te behouden.

,,De bakken met nesten voeren we niet af, maar plaatsen we in houten kisten die we speciaal hebben laten maken. De plastic bak wordt geopend en de kist gaat op slot. In de houten kist zitten sleuven met een breedte van 4 millimeter. Daar kunnen de sluipwespen en -vliegen wel door naar buiten, maar de rupsen en latere vlinders niet’’, zegt Timmerman van het gelijknamige boomverzorgingsbedrijf in Dieverbrug.

‘Uitstel van executie’

De kisten worden in de berm geplaatst op de plekken waar de nesten uit de bomen zijn gehaald. Hellingman: ,,We hopen dat de natuurlijke vijanden niet alleen behouden blijven, maar dat ze op deze manier ook voor meer nageslacht zorgen. Volgend jaar mei zijn de vliegen en wespen uitgevlogen en worden de plastic bakken met nesten van de eikenprocessierups alsnog afgevoerd.’’ Timmerman: ,,Uitstel van executie.’’

Als de verwachtingen uitkomen worden de legers van natuurlijke vijanden groter en ook op de plekken waar ze het hardst nodig zijn.

Dat de aanpak met natuurlijke vijanden werkt, blijkt volgens Hellingman in Wapserveen. ,,Voor het derde achtereenvolgende jaar is het aantal eikenprocessierupsen met 80 procent afgenomen. Dat is een geweldig resultaat.’’ In Wapserveen heeft Hellingman samen met plaatselijke boeren gezorgd voor bloemrijke bermen, die insecten aantrekken. Ook worden er sluipwespen uitgezet en vogelkastjes opgehangen voor mezen. ,,Uit Duits wetenschappelijk onderzoek blijkt dat een paartje koolmezen in de nestperiode 800 eikenprocessierupsen verschalkt.’’

Alleen al 40.000 eikenbomen langs wegen en paden in Westerveld

De gemeente Westerveld telt alleen al langs wegen en fietspaden 40.000 eikenbomen. Veel daarvan herbergen nesten van de plaagrupsen. ,,In het vroege voorjaar spuiten we ook preventief met aaltjes, maar die vorm van bestrijding is niet onomstreden. Daarom zijn we heel blij dat de natuurlijke aanpak zo succesvol is. En wij hopen ook dat deze proef in Wittelte daar weer een element aan toevoegt’’, zegt gemeentelijk groenbeheerder Gertjan Dieters.

Het is volgens Hellingman een utopie te denken dat de rupsen, waarvan de brandharen ernstige lichamelijke klachten bij mens en dier kunnen veroorzaken, volledig kunnen worden uitgeroeid. ,,De natuurlijke vijanden eten nooit al hun voedsel op, want dan hebben ze geen eten meer. En er is altijd nieuwe aanvoer van vlinders. We moeten het probleem beheersbaar houden.’’

Timmerman is dagelijks met 16 ploegen op pad om in heel Noord-Nederland nesten uit de bomen te zuigen. Lichtpuntje? ,,Dit jaar hebben we 30 procent minder rupsen gevangen. Dat kan goed nieuws zijn, maar het kan ook een golfbeweging zijn. Volgend jaar weten we meer.’’