Natuur om de hoek
Door Paul Mentink

Leliehaantje

Op het gebied van de heraldiek wijkt Frankrijk van haar buurlanden enigszins af. Terwijl in verschillende landen allerlei bijzondere dieren en vogels op hun wapens voorkomen, moeten zij het doen met een aantal lelies.

 

Ironisch is het betreffende driedelige symbool geen lelie, maar is een gestileerde iris. Het symbool heet op z’n Frans “fleur de lis”. Hierbij slaat “lis” niet op de gele lis, een bekende oeverplant uit de familie van de irissen. Het is het Franse woord voor lelie.

Lelies komen in Nederland in het wild niet veel voor. En als ze er staan, zijn het meestal verwilderde exemplaren uit siertuinen. Want daar is de lelie vaak een prachtige aanvulling. In de meest fantastische kleuren zijn lelies in menig tuincentrum verkrijgbaar. Niet alleen als tuinplant, maar ook als snijbloem. Met de komst van de lelie in tuinen en de toenemende teelt ervan in ons land, komen ziekteverwekkers en plaaginsecten ook vaker om de hoek kijken. Een van die plaaginsecten is het leliehaantje. Dit insect staat bekend om zijn vraatzucht op lelies, zijn larven in het bijzonder.

Het leliehaantje is een prachtige kever van ongeveer een centimeter. Zijn glanzende dekschilden en borststuk zijn felrood van kleur. De rest van zijn lichaam is volledig zwart. Met uitzondering van de roodkop- en zwartkopvuurkever bestaan er in Nederland geen soortgelijke kevers. Beide vuurkevers verschillen vooral van het leliehaantje door hun dubbele lengte, hun langgerektere vorm en hun getande voelsprieten. En zij komen in feite niet voor op lelies. Hun voorkeur ligt vooral bij verschillende boomsoorten.

Heb je lelies in je tuin staan en zie je daar een rode kever zitten, dan is dat zonder twijfel het leliehaantje. Maar meestal zitten er meerdere, waarbij je vaak zult zien dat ze aan het paren zijn. Het volwassen insect besteedt namelijk veel tijd aan de productie van zijn nageslacht. De kevers vreten wel van de lelie, maar dat stelt relatief gezien weinig voor. Als de op de lelie gelegde eitjes eenmaal zijn uitgekomen, dan heb je een groter probleem. De larven zijn nogal vraatzuchtig en kunnen bij een grote dichtheid veel schade aanrichten. Voor de mens natuurlijk, zelf vinden ze het waarschijnlijk prima.

Door hun opvallende kleur zou je verwachten dat het een makkelijke prooi voor bijvoorbeeld vogels is. Echter, de kevers schijnen vreselijk vies te smaken en hun larven camoufleren zich met hun eigen, slijmerige ontlasting. Een andere verdedigingsmechanisme is dat de kevers zich gemakkelijk laten vallen. Op hun rug op de grond zijn ze door hun zwarte onderkant moeilijk te traceren. Van dit mechanisme kun je eenvoudig gebruik maken om ze van je lelies te verwijderen. Houd een klein potje onder de kever en tik hem even aan.

paul@paulmentink.nl