Natuur om de hoek
Door Paul Mentink

Kardinaalsmuts

​Soms is de naam van een plant of dier overduidelijk. De roodborst, de bruine beer en de gladde slang zijn niet voor niets aan hun naam gekomen. Een ander voorbeeld, ditmaal uit het plantenrijk, is de kardinaalsmuts.

In de Rooms-Katholieke Kerk bestaat, net als in het leger, een zekere hiërarchie. Uiteraard staat de paus bovenaan, gevolgd door onder andere de kardinaal, de bisschop en de priester. Elk met hun eigen kleding en versierselen. Zo heeft de bisschop een mijter (Sinterklaas was immers ook een bisschop) als hoofddeksel en de kardinaal een biretta. Dat is een min of meer vierkant hoofddeksel, waarvan de zijkanten ingedeukt zijn.

De plant kardinaalsmuts is naar dit hoofddeksel genoemd, omdat de vrucht van deze plant qua rode kleur en vierkante vorm er enigszins op lijkt. Het is een bladverliezende struik van ongeveer anderhalf tot zes meter hoog. In het wild komt hij in het centrale deel van Europa voor en is inmiddels in Noord-Amerika ingeburgerd. Uiteraard door tussenkomst van de mens. Naast de wilde variëteit bestaan er de nodige gekweekte vormen. Immers, deze plant heeft op enkele aspecten een aanzienlijke sier- en/of gebruikswaarde.

Framboosrood

Allereerst natuurlijk de vruchten waarnaar deze plant is vernoemd. Wanneer de bloemen bevrucht zijn, ontstaan aan het eind van de zomer de doosvruchten, die fel framboosrood van kleur zijn. Soms zijn er zoveel vruchten, dat de gehele struik er rood van kleurt. De doosvrucht bestaat uit vier hokken en als die open splijten komt uit elk hok één zaadje, voorzien van een feloranje zaadhuid. Deze zaden blijven in eerste instantie aan witte draden aan het vruchtomhulsel hangen. In die vruchten zit, evenals in de schors, een giftige stof genaamd euonymine. Sommige vogels en zoogdieren hebben er geen last van, maar de mens zal er van gaan braken of een frequente bezoeker worden van de wc. De bloemen stellen overigens niet veel voor. Ze zijn klein van formaat, met vier groene kelkblaadjes en vier witgroene kroonblaadjes.

Niet alleen de vruchten zijn rood, de circa vijf centimeter lange, langwerpige bladeren met een spitse top kleuren in het najaar eveneens rood. Zulke kleuren zijn natuurlijk een aanwinst voor elke siertuin. Niet alleen daar, de gemeente De Wolden heeft enkele exemplaren bij mij in de straat aangeplant.

Het compacte hout van de kardinaalsmuts is zeer geschikt voor draai- en houtsnijwerk en om zijn mooie kleur als inleghout. De Engelse naam van deze plant duidt dan niet op de vorm van een religieus hoofddeksel, maar op het gebruik bij draaiwerk. Aan de overzijde van de Noordzee heet hij 'Spindle Tree'. Daar gebruikte men het hout voor het draaien van spoelen voor de wolindustrie. Het deel 'Tree' zou er op duiden dat de kardinaalsmuts een boom is, echter hij groeit vrijwel altijd in struikvorm.

paul@paulmentink.nl


MEER LEZEN?
Mis niets van het nieuws uit Meppel en omgeving!