Blikopener confronteert kijker met grenzen

Grenzen verleggen. Beeldende kunstenaars doen niets liever!

Tentoonstelling: Blikopener; Kunsthuis Secretarie, Meppel, t/m 11 mei. Informatie: www.kunsthuissecretarie.nl

Waardering: * * * 
 

Het gaat daarbij niet altijd (of zelfs: bijna nooit!) om het verleggen van grenzen met betrekking tot het kunsthistorisch perspectief, specifieke kunstuitingen in het bijzonder of beeldtaal in het algemeen. Meestal beperkt het streven naar vernieuwing en ontwikkeling zich tot het persoonlijke domein. Kunstenaars proberen in dat geval vooral de grenzen van het eigen denken, werken, functioneren en kunnen op te rekken. Zij willen hun artistieke inzichten van nieuwe ammunitie of connotaties voorzien, nieuwe inzichten of vaardigheden verwerven. Voor hen is de complementariteit van kunst en kunstbeleving. Kunstbeoefening verrijkt het leven en vult hiaten die in het ‘gewone bestaan’ niet opgevuld kunnen worden.
 

Verleggen van eigen grenzen
 

Over dit waardevolle aspect (de complementariteit) van kunst gaat de expositie ‘Blikopener’ in Kunsthuis Secretarie. Acht beeldende kunstenaars laten zien dat het verleggen van eigen grenzen en kwestie is van stapje voor stapje vooruitgang boeken. Onder toeziend oog van professionals Sari Piek en Francis Kilian ontginnen zij het onmetelijke, maar ook onoverzichtelijke terrein van de beeldende kunsten: een veld vol verraderlijke voetangels en klemmen, maar ook een gebied dat het waard is om veroverd te worden. Onder bezielende en ervaren leiding van de twee coaches werden diverse terreinverkenningen uitgevoerd die uiteindelijk hebben geleid tot kunstwerken die zichtbaar maken hoe het exploreren en exploiteren van de beeldende mogelijkheden in z’n werk gaat en wat de geleverde inspanningen en verworven inzichten beeldend hebben opgeleverd.
Feitelijk is ‘Blikopener’ niet meer of minder dan een opleidingstraject voor (aankomende) kunstenaars die werken in verschillende disciplines, stijlen en technieken. Sari Piek en Francis Kilian steunden hen, moedigden hen aan en leerden hen inzien dat het scheppingsproces een complex traject is waarbij het maken van verantwoorde en persoonlijke keuzes steeds richtinggevend moet zijn. Allerlei elementen die ook in het dagelijks leven van belang zijn, komen daarbij in gecomprimeerde en vaak verhevigde vorm voorbij: uithuilen en opnieuw beginnen, associëren, uitproberen, fouten durven maken, het aanleren van bekwaamheden en vaardigheden, het vinden van de meest effectieve presentatievorm, slagvaardig communiceren, helder formuleren en… boven jezelf uitstijgen.
 

Fysieke barrières
 

Dat laatste aspect was tevens het vertrekpunt voor de serie kunstwerken die Reinie Eleveld, Ulie van Ittersum, Ashti de Jong, Harriët Kalthof, Patrick Koeller, Renske Leeuw, Marcelle van der Leeuw en Sija Vente speciaal voor de groepsexpositie in Kunsthuis Secretarie maakten. Het thema ‘Grenzen’ is door hen op verschillende manieren uitgewerkt. De kunstwerken confronteren de bezoeker zowel met fysieke barrières, zoals een hekje als obstakel in een leeg landschap, tot psychische grenzen die op het gezicht van geportretteerden zijn af te lezen of in de lichaamshouding van mensfiguren terug te vinden zijn.
In alle gevallen maken de exposanten zichtbaar dat de behoefte aan grensoverschrijdende kaders groot en onweerstaanbaar is. Maar ze laten ook zien dat het vaak behoorlijk lastig en soms zelfs onmogelijk is om gedachten, ideeën, opvattingen, geestestoestanden en verlangens in heldere en voor zichzelf sprekende beelden te verankeren. Dat is logisch, want allerlei gevaren en belemmeringen liggen op de loer, zoals het onvermogen om de afstand tussen zender en ontvanger te overbruggen. Wanneer kunstenaar en beschouwer niet op dezelfde lijn zitten, wordt het lastig die kloof te dichten. Waar het vooral om gaat is dat de kunstenaar eventuele persoonlijke tekortkomingen accepteert en zich vasthoudt aan de stelregel dat het afleggen van de weg leerzamer, nuttiger en verrijkender is en meer voldoening geeft dan het bereiken van het doel. De uitdaging van het zoeken naar de eigen grenzen is vaak waardevoller dan het vinden ervan. In ‘Blikopener’ worden ook de onzekerheden van de zoektocht geopenbaard.
Wim van der Beek