Koloniën van Weldadigheid zet weer een stap richting werelderfgoedstatus

Frederiksoord/Wilhelminaoord - Het Rijk draagt de Koloniën van Weldadigheid in Vlaanderen en Nederland voor aan het Werelderfgoedcomité van UNESCO. Dat maakte de Nederlandse regering vrijdag bekend.

Nederland zal de nominatie mede namens België gaan indienen. Een internationale expertgroep heeft de nominatie de afgelopen maanden getoetst op unieke waarden, draagkracht en draagvlak en op haalbaarheid van de planning. Het besluit van het Rijk om het dossier voor te dragen laat zien dat het kansrijk is. Rein Munniksma, voorzitter van de Nederlands-Vlaamse Stuurgroep van de Koloniën van Weldadigheid, reageert verheugd. Ook de Vlaamse partners zijn blij met het nieuws.

Op tijd voor 200-jarig jubleum

Bovendien is het bijzonder dat de Koloniën van Weldadigheid juist in het jaar 2018 de beoogde status van UNESCO werelderfgoed kunnen verkrijgen. De Maatschappij van Weldadigheid, de oprichter van de Koloniën, bestaat dan 200 jaar en het is vijfentwintig jaar geleden dat de Wet op de landloperij in België werd afgeschaft.

Economische impuls

De Stuurgroep ziet de voordracht als blijk van vertrouwen van het Rijk in het dossier en ook als een enorme kans: ‘Een plek op de Werelderfgoedlijst is nationaal en internationaal een sterrenstatus, die kan zorgen voor een economische impuls in de gebieden, met een stevig fundament in hun unieke erfgoed. Door meer bedrijvigheid, meer kansen voor toerisme en een groot internationaal netwerk dat deuren kan openen naar gezamenlijke activiteiten en fondsen.’

Voorloper van de verzorgingsstaat

De Koloniën van Weldadigheid in Frederiksoord/Wilhelminaoord, Boschoord, Willemsoord en de Oost- en Westvierdeparten bij Noordwolde, Ommerschans, Veenhuizen, Wortel en Merksplas hebben aan de wieg gestaan van het moderne denken over het verbeteren van de leefomstandigheden van mensen en het geloof in de maakbaarheid van de samenleving.

Tussen 1818 en 1825 is hier 100 km2 woeste grond door armen uit de steden omgezet in landbouwgrond, om in hun eigen onderhoud te kunnen voorzien. De combinatie van arbeid, landontginning en landbouw, het opleggen van normen en discipline en tegelijkertijd beloning en verplicht onderwijs voor iedereen, was uniek in zijn vorm. Het was een compleet nieuw model voor armenzorg, een vroegtijdig sociaal experiment dat daadwerkelijk en heel grootschalig is uitgevoerd. Zeker geen onverdeeld succes, maar wél de voorloper van de verzorgingsstaat.

Ook jouw voorouders?

Het model stond tot ver buiten de landsgrenzen in de belangstelling en kreeg daar ook navolging. Dat maakt de Koloniën tot erfgoed met grote betekenis voor veel mensen. Net als het feit dat de werkwijze tot op de dag van vandaag nog zichtbaar is in het landschap, en de huidige functies zoals landbouw en gevangenissen rechtstreeks voortkomen uit het maatschappelijk experiment dat de Koloniën van Weldadigheid was. Vandaag de dag heeft 1 op de 16 Nederlanders voorouders in de Koloniën van Weldadigheid.