Meppel toont zijn monumenten

Meppel - Ook dit jaar houdt Oud Meppel op 12 september een route langs en door bijzondere gebouwen en langs min of meer onbekende plekjes in onze stad. Dit jaar voor het eerst in samenwerking met het Meppeler Muziek Festival.

Het thema is dit jaar kunst en ambacht. Het kan gaan om beeldhouwwerken, schilderijen, fotografie, film, theater, muziek, bouwkunst, dans of literatuur. Het kan ook gaan om hoe we omgaan met onze omgeving. Het gaat in elk geval om iets creatiefs, moois of origineels.

Bij ambacht denken we aan vakmensen die als beroep dingen met de hand vervaardigen. Dit gebeurt op een kleinschalige manier. Denkt u bijvoorbeeld aan banketbakkers, slagers, klompenmakers, fietsenmakers, kleermakers of kappers. Tegelijkertijd kan ambacht ook kunst zijn. Denkt u dan bijvoorbeeld aan wandbeschilderingen, tegeltableaus, metselwerk, betimmering of glas-in-lood.

Kortom, bij kunst en ambacht gaat het om bijzondere dingen die door mensen gemaakt zijn. We gaan bij deze wandeling speciaal op het Zuideinde hier naar op zoek.

Wandelboekje met routebeschrijving

De route is 2,2 km lang en begint bij het Historisch Centrum aan de Sluisgracht. Alle deelnemers krijgen een bijzonder mooi geïllustreerd en informatief wandelboekje. De boekjes zijn op zaterdag gratis verkrijgbaar bij het Historisch Centrum aan de Sluisgracht, bij molen de Weert, op het voorplein van Ogterop (informatiestand), onder in de toren van de Grote Kerk en bij boekhandel Riemer Barth op de Wheem.

In het boekje zit een handig uitklapbaar routekaartje. Na zaterdag zijn de boekjes voor € 2,50 te koop.

Speciale aandacht voor de Petit Paradis

Zuideinde 108, bij velen beter bekend als het gebouw van de Muziekschool. Oorspronkelijke was dit gebouw in 1867 als villa met koetshuis en wandeltuin langs de Reest gebouwd. Het Zuideinde heette toen nog Staphorsterweg; de weg tussen Meppel en Staphorst voor reizigers met hun paarden en wagens.

Deze villa keek uit op de weilanden en vanaf 1867 op het station. Het station trok rijke particulieren en bedrijven die zich aan deze kant van Meppel wilden vestigen. Dit gebouw is een mooi voorbeeld van de overgang van het ‘neoclassicisme’ naar het modernere ‘eclecticisme’. De symmetrie in het ontwerp past bij het neoclassicisme, terwijl de versieringen aan de villa wijzen op eclecticisme (een mix van bouwstijlen). De ornamenten boven de ramen en de daklijsten waren nieuwigheden in die tijd: deze werden tot dan toe alleen in echte buitenhuizen gebruikt. Ook van binnen was de villa erg modern: er waren namelijk geen bedsteden meer ingebouwd. Een badkamer was er nog niet; in de tweede helft van de 19e eeuw dacht men nog anders over lichaamsverzorging.

De bewoners van de villa waren notabelen; niet iedereen kon het zich veroorloven om op zo’n mooie plek aan De Reest te wonen! De bewoners hadden een luxe levensstijl: ze hadden bedienden en ze organiseerden op zondagen vaak kamerconcerten. R.F. Modderman, directeur van de Rijks Hoogere Burgerschool (RHBS) die in 1881 verderop aan het Zuideinde geopend werd, kocht in 1886 de villa voor 9.000 gulden. In April 1909 werd H.M. Wateler eigenaar voor 14.800 gulden. De familie Wateler heeft tot 1964 in de villa gewoond, met een onderbreking tijdens de Tweede Wereldoorlog toen de Duitsers de villa hadden gevorderd. In 1964 kocht de Stichting Muziekschool Zuid-West Drenthe voor 85.000 gulden het gebouw en werd er flink verbouwd: er werden leslokalen gebouwd en ornamenten verdwenen achter schroten. De school groeide uit tot het Regionaal Instituut voor Musische Vorming (RIMV), een naam die tot 2006 zou bestaan. In 2006 verhuisde het RIMV naar het pand van de Plataan aan de Vledderstraat en is het opgegaan in het ‘Scala Centrum voor de Kunsten’. Maar wat gebeurde er met de villa aan het Zuideinde? Die is door de nieuwe eigenaar Karel Hoekman weer helemaal in oude glorie hersteld. De kenmerkende daklijsten aan de buitenkant kwamen weer terug; deze bleken in het verleden te zijn afgezaagd! Ornamenten werden weer achter de schroten vandaan getoverd. De afgetimmerde leskamertjes van de muziekschool op zolder werden afgebroken en mooie gebogen houten balken (‘schenkelspanten’) werden weer goed zichtbaar. Dit alles kan zaterdag 12 september bewonderd worden. Er zijn van 11.00 tot 16.00 uur rondleidingen!!

Gasthuisgorensteeg

Tussen Zuideinde 12 en 8 loopt een steeg naar huis nummer 10. Helemaal achterin de steeg. Dat lijkt nu een kort steegje, maar was dat van oorsprong niet. Er hangt geen naambordje aan de muur. En toch staat deze steeg bekend als gasthuisgoren. Er zijn aanwijzingen dat hier in de zestiende eeuw een gasthuis gevestigd was ergens tussen deze steeg en het water (nu Hoogeveenschevaart). Aan de linkerkant van de steeg bevonden zich tuinen die door de diaconie van de kerk, die het gasthuis runde en een rij huizen aan deze kant van het Zuideinde bezat, werden verhuurd.  Deze steeg was wel 100 meter lang en boog bij de schuur  van Hagevoort af naar het Galmanspad. Tot in de jaren 50 van de vorige eeuw lagen hier nog steeds tuinen (de tuinen van de bloemist Carel Koenders).  

Een nieuw informatiebord bij de ingang van de steeg vertelt wat er zo bijzonder is aan deze steeg. Ga in ieder geval ook even kijken in de tijdelijke kleine tentoonstelling in de winkel van Zuideinde 14. Daar ziet u zaterdag hoe Albert Torie, de bekende Meppeler schilder, op nummer 12 zijn atelier had! Vrijwilligers van Oud Meppel willen u er graag over vertellen. Zij leiden u ook rond in de steeg om het verhaal over de gruwelijke moord in de steeg te vertellen.

Albert Torie

De steeg wordt begrensd door de zijmuur van de winkel Zuideinde 12. Daar woonde en werkte de bekende Meppeler kunstschilder Albert Torie. Albert Torie is geboren in 1896 in Havelte en woonde vanaf 1900 in Meppel. Hij werkte eerst in een fietsenfabriek totdat hij wegens gezondheidsklachten (stof in de longen) ander werk moest zoeken. Toen hij als fotograaf de kost niet kon verdienen werd hij melkventer. Met de hond onder de kar ging hij met zijn handel de zijn klanten langs. Ondertussen overal schetsjes makend van schilderachtige plekjes in Meppel. In 1932 begon hij hier, samen met zijn vrouw, een eigen zaak in comestibles (kruidenierswaren) en kaas. Maar de kunst bleef trekken. De winkel bracht te weinig op. In 1944 werd hij beroepskunstschilder. Maar klanten die voorheen zijn melk kochten, kochten niet een schilderij. Wie zat er nu te wachten op een schilderij van een melkboer?  Maar Torie zette door. Achter de winkel, dus ook in deze steeg, had hij zijn atelier. En omdat hij niet vaak buiten Meppel kwam, hebben we aan hem vele mooie schilderijen van het romantische en historische Meppel en omgeving te danken. Hij overleed in februari 1969.

Openingstijden

Vanaf 11.00 uur tot ongeveer 16.00 uur kunt u tijdens Open Monumentendag een aantal gebouwen ook van binnen bekijken. Op verschillende locaties staan vrijwilligers klaar om u uitleg te geven. U herkent hen aan de badge die ze op hebben en de betreffende gebouwen aan de vlag van Open Monumentendag. Het Historisch Centrum (0522-240951) of een van de vrijwilligers (Herman Jansen: 06-53154235) kunnen worden gebeld, als u onderweg iets te vragen heeft.

De monumenten op de wandelroute

Onderstaande monumenten zijn geopend op Open Monumentendag tussen 11.00u en 16.00u. Op verschillende plaatsen zijn kunstvormen te bewonderen, zoals schilderijen of fotografie. In het bijzonder wijzen we u op onze samenwerking met het Meppeler Muziekfestival: op verschillende locaties zijn muzikale optredens. Ook Jan Dolsma (de Orgelman) loopt op de wandelroute met zijn orgel.

1. Het HCM en Molen de Vlijt

U bent in het HCM van harte welkom voor een kopje koffie. De vrijwilligers kunnen u alles vertellen over de activiteiten van de Stichting Oud Meppel. Ook is vandaag de laatste dag van de tentoonstelling ‘Oorlog en bevrijding van Meppel 1940-1945’. Molen de Vlijt is ook te bezoeken. Geniet u van het uitzicht vanaf de omloop van de molen.

 

2. Zuideinde 108: kinderopvang Villa Petit Paradis (voorheen muziekschool)

Aan deze mooie stadsvilla besteden we extra aandacht in het wandelboekje. De villa is gebouwd als woonhuis en huisvestte tussen 1964 en 2006 de muziekschool. Daarna is het prachtig verbouwd tot kinderopvang en zijn authentieke details in ere hersteld. De eigenaar van het gebouw is vandaag ook aanwezig en kan u veel vertellen over de restauratie. Ook zijn hier tussen 13.00u en 15.45u muzikale optredens van het Meppeler Muziekfestival.

3. Schouwburg Ogterop (Zuideinde 70)

Schouwburg Ogterop met haar prachtige historische zaal uit 1886 mag niet ontbreken in de route. Om 11.30, 12.30, 13.30, 14.30 en 15.30 uur geeft Ogterop directeur Wybrich Kaastra de geheimen prijs van één van de mooiste theaters van Nederland. Huispianisten mogen plaatsnemen achter de Steinway vleugel op het podium om voor even in de voetsporen te treden van alle theatergrootheden die in Ogterop opgetreden hebben.

4. Het Ambachtshuys (Zuideinde 66)

In het Ambachtshuys zijn mooie presentaties over de gebouwen aan het Zuideinde en over oude ambachten.

5. Zuideinde 56: Zael

In dit gebouw is de Meppeler kunst-en cultuurzaal Zael gevestigd. Binnen kunt u bijzondere fresco’s in renaissancestijl van Katharina Meij-Netto (1944-2010) bewonderen. Daarnaast zijn er muzikale optredens van het Meppeler Muziekfestival (tussen 12.30u en 16.00u).

6. Zuideinde 40: het atelier van Hermien Keegstra

Lang geleden zat hier de rijwielzaak en garage van Kroeskop. Tegenwoordig heeft fotografe Hermien Keegstra hier haar prachtige atelier. Beneden is een tentoonstellingsruimte met achterin een bijzondere ‘ijzeren geklonken pilaar’ die als monument beschermd is.

7. Zuideinde 31: De Kameel (voorheen Zaal Slot)

In het huidige café De Kameel zat voorheen het café van Zaal Slot. Zaal Slot was jarenlang een bekend uitgaancentrum met café en feestzaal. De feestzaal bestaat helaas niet meer, maar u kunt het café (met mooie gebrandschilderde ramen!) bekijken onder het genot van een kopje koffie.

8. Zuideinde 29: Roodbergen en Wilts (voormalig NMB gebouw)

In dit voormalige bankgebouw is de kluis nog te bezichtigen!

9. Zuideinde 14 en Gasthuisgorensteeg

De steeg tussen Zuideinde 8 en 12 staat in de volksmond bekend als ‘Gasthuisgorensteeg’. In de 16e en 17e eeuw zou hier een gasthuis hebben gezeten. In het routeboekje besteden we extra aandacht aan de steeg. Aan het Zuideinde 14 zijn schilderijen van Meppeler schilders te bewonderen; de bekende Meppeler schilder Albert Torie heeft op nummer 12 gewoond en gewerkt. Vandaag is er een ijscokar aanwezig waar u tegen een speciale prijs een ijsje kunt kopen.

10. Hoofdstraat 107: L.S. Boekhandel

De diepte van het pand zal voor velen een verrassing zijn! Wanneer u de boekwinkel doorloopt komt u in een binnentuin die weer leidt tot een oud pakhuis. Er ligt ook een putdeksel uit 1899. U kunt helemaal doorlopen tot aan de Kromme Elleboog en van daar uw route verder vervolgen.

11. Groenmarkt 4: de oude kerk

Vandaag zijn hier tussen 13.15u en 17.00u verschillende muzikale optredens van het Meppeler Muziekfestival.

12. Hoofdstraat 59: middeleeuwse kelder

Via glasplaten in de vloer van deze kledingwinkel zijn de restanten van een middeleeuwse kelder nog goed te zien. Aan een buitenmuur van de winkel hangt een informatiepaneel over deze kelder.

13. De Grote of Maria Kerk

Vandaag zijn hier tussen 12.45u en 17.00u verschillende muzikale optredens van het Meppeler Muziekfestival. Ook is de Grote Kerk te bezichtigen. U kunt hier tegen een kleine vergoeding koffie krijgen.

14. De toren op het Kerkplein

U kunt vandaag gratis de Kerktoren beklimmen. Halverwege de toren staat het laatste weefgetouw dat in Meppel nog gebruikt werd. Vrijwilligers kunnen u er uitleg over geven. In de benedenhal van de toren zijn een expositie van de brandweer en vaandels te zien.