Nieuwe eigenaren redden Tolhuis van ondergang (video)

Meppel - Drie jaar na de uitslaande brand worden het Tolhuis en de naastgelegen boerderij (Reggersweg 6) van de ondergang gered. Het Rijksmonument aan de Reest ondergaat momenteel een grondige restauratie en gedeeltelijke nieuwbouw.

‘Van buiten en binnen worden de bijna drie eeuwen oude objecten in oude glorie hersteld. Maar het interieur van de monumentale panden is straks evengoed een toonbeeld van modern wonen,’ aldus architect Gurbe van der Schaaf uit Meppel.

In opdracht van twee nieuwe eigenaren herstellen Architecten Meppel en aannemer Elpenhof uit De Stapel het pittoreske woonhuis en het voorhuis van de boerderij in oude glorie. Het door brand totaal verwoeste middendeel is nieuw opgebouwd. ‘Vóór de bouwvakantie zijn de panden glas- en waterdicht,’ verwacht architect Van der Schaaf. ‘Het is en blijft een oud gebouw. De restauratie wordt zo grondig aangepakt, dat het monument weer honderd jaar mee kan. Het pand verkeert bij oplevering in de beste bouwstaat ooit.’

Te koop

Afgezien van het voorhuis verwoestte het vuur het dak en de houten draagstructuur van de woonboerderij. Het in twee delen gesplitste pand werd destijds bewoond door leden van twee families, tevens de eigenaren van Reggersweg 6 en 8.

De vorige eigenaar van het voorhuis, de deel en ‘het Tolhuisje’ zette het bezit een jaar na de brand te koop. De huidige eigenaren William Bijker en Renske Bijkerk uit Meppel kochten het verbrande monument in oktober 2014. In samenwerking met architect Gurbe van der Schaaf bereidden de Meppelers de restauratie en herbouw grondig voor. Zodoende passeerden de restauratieplannen zonder beletsel de gemeente Meppel, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en de welstandscommissie. ‘Al met al duurt zo’n proces toch snel een jaar’, rekenen Van der Schaaf en eigenaar Bijker voor.

Schimmel

Het afgebrande pand stond in totaal drie jaar leeg. Behalve het verzengende vuur bracht ook het bluswater en de periode van leegstand schade toe aan het historische object. Nadat de verbrande delen waren verwijderd, werden de restanten verpakt in zeil. In die toegedekte toestand groeiden de zwammen en andere schimmels in de overgebleven, drijfnatte houten gebinten van de boerderij. ‘Vooraf leek het erop dat de oorspronkelijke draagconstructie gebruikt kon worden. Maar na drie jaar leegstand was het advies om alle gebinten in de boerderij te vervangen door een nieuwe draag- en dakconstructie,’ aldus Van der Schaaf.

Lees verder onder de video.

‘De hardhouten steunbalken zijn met een ambachtelijke techniek opgebouwd. Alle horizontale balken bijvoorbeeld zijn met houten pinnen in de dragende hoekberen verankerd.’ Op de oude deel, het middelste woongedeelte, lag de grootste uitdaging van de architect en de opdrachtgevers. Vanaf de Reggersweg ziet het Tolhuis/boerderij er straks uit alsof er nooit een brand in heeft gewoed. Het interieur ondergaat een grondige modernisering. De twee eigenaren stellen prijs op een hedendaags comfort en uitstraling. ‘Niet omdat we per se in een monument willen wonen, maar de unieke plek en de prachtige omgeving gaven voor ons de doorslag bij de koop. De kans om zo te wonen, komt maar één keer voorbij,’ zegt William Bijker.

Van der Schaaf: ‘Dus geen oubollige historisering, zoals je wel ziet bij een restauratie van een monument. In dit gedeelte doet straks niets meer denken aan de tot woning verbouwde koeienstal, die het vóór de brand was.’ De Meppeler architect begeleidde eerder ook de restauratie van het Schultehuis aan de Kruisstraat.

Panorama

De restauratie van het voorhuis en het Tolhuis én de nieuwbouw worden binnen de bestaande contouren van het pand uitgevoerd. De enige ingreep daarop is de glazen zijwand van de oude deel, die een stukje terug in de nieuwe woonkamer is opgezet. Zo ontstaat er onder de typisch lage ‘druiplijn’ van de rieten kap toch een riant panorama over het Reestdal.

Het met asfalt geplaveide tolweggetje loopt voor het Rijksmonument langs. Zodra de aannemer de bouwhekken eind dit jaar van het straatje haalt, is het oude stukje Reggersweg met het toeristisch befaamde witte tolhek weer openbare weg. De weg is eigendom van de gemeente, de voortuin tussen de oude kronkel en de rechtgetrokken Reggersweg hoort bij het monument. De eigenaren zijn van plan om in de tuin weer fruitbomen te planten.