Drentse knuffelbeer knijpt billen samen

De Schiphorst - Zijn voorganger Relus ter Beek was een geliefde en veelbesproken bestuurder. Jacques Tichelaar zet sinds zijn komst in 2009 naar Drenthe de tongen met enige regelmaat in beweging.

Bij het grote publiek is hij minder geliefd dan ‘onze’ Relus die trots opriep, omdat hij als echte Drent een prachtige carrière had opgebouwd. Tichelaar is een bestuurder van buiten het gewest. Hoe er ook over zijn optredens wordt gedacht en gesproken, onbetwist is dat hij zich met hart en ziel inzet voor de provincie. Een overzicht van de afgelopen acht jaar.

Maart 2009: Jacques Tichelaar cdk van Drenthe

PvdA’er Jacques Tichelaar uit Heerenveen is door provinciale staten van Drenthe voorgedragen voor benoeming tot commissaris der koningin in Drenthe. De voorzitter van de vertrouwenscommissie, Eddy Veenstra uit Meppel, spreekt van een ambitieuze en energieke kandidaat, die voor Drenthe veel goede dingen tot stand kan brengen.

Jacques Tichelaar is bij zijn komst 56 jaar. Hij is van 1994 tot 2002 voorzitter van de Algemene Onderwijsbond. Daarna is hij lid geworden van de Tweede Kamer. Vanaf 2007 is hij fractievoorzitter van de PvdA en speelt hij een belangrijke rol in de coalitiebesprekingen van het kabinet Balkenende-Bos. Na een hartoperatie in het voorjaar van 2008 doet hij afstand van het fractievoorzitterschap.

Mei 2009: Drenthe sluit Tichelaar in de armen

Jacques Tichelaar is onder grote belangstelling en met warme woorden in een bijzondere vergadering van Provinciale Staten geïnstalleerd als de commissaris der Koningin in Drenthe. Hij neemt tijdens de vergadering de hamer over van plaatsvervangend voorzitter Ard van der Tuuk en belooft op de bres te staan voor Drenthe. Voor de zomervakantie bezoekt hij alle Drentse gemeenten, waarin hij wil kennismaken met zoveel mogelijk inwoners. Tichelaar geeft aan graag tussen de inwoners te staan: ‘Mijn deur staat altijd open’.

De installatie van Tichelaar vindt plaats in aanwezigheid van minister van Financiën Wouter Bos, Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet, een aantal kamerleden en de burgemeesters van de twaalf Drentse gemeenten. Daniël Lohues zingt Tichelaar in de statenzaal toe.

Tichelaar is de 24e commissaris van de Koning(in) in Drenthe en volgt de overleden Relus ter Beek op. Volgens PvdA-partijleider en minister Wouter Bos is Tichelaar ‘een van die zeldzame bestuurders die ook toegankelijk is voor heel gewone mensen’.

Juli 2009: Cdk Tichelaar redt debat

Mede door robuust optreden van de commissaris van de koningin Jacques Tichelaar hebben de Drentse gedeputeerden Anneke Haarsma (PvdA) en Tanja Klip (VVD) een politieke crisis overleefd. Aanleiding is het vermeende lekken van vertrouwelijke informatie over het faillissement van gehandicaptenorganisatie EuroChamp. Gegevens zouden zijn doorgespeeld naar het Dagblad van het Noorden.
In de staten wordt daarover onlangs een hoorzitting gehouden. CDA-fractieleider Henk Klaver heeft nieuwe belastende informatie over Klip. Tichelaar staat echter niet toe dat het debat uitmondt in een nieuwe hoorzitting. ‘Het respect onder mensen staat onder druk, wantrouwen is leidend en het onderzoek naar EuroChamp heeft de politiek verlamd’, zegt hij.

Beide gedeputeerden verklaren deemoedig dat ze hun lessen voor de toekomst hebben geleerd. Daarmee is de kou uit de lucht. Een motie van wantrouwen wordt ingetrokken en het optreden van Tichelaar alom gewaardeerd.

Juni 2010: Commissaris Tichelaar gaat scheiden

Jacques Tichelaar gaat scheiden na een huwelijk van twintig jaar. Dat maakt hij bekend aan het college van Gedeputeerde Staten en de voorzitters van de statenfracties. De commissaris verschijnt al enige tijd in het openbaar met Koosje Wijland uit Zwolle, zus van Jos Wijland van chateau-hotel-restaurant De Havixhorst. Tijdens de Noordelijke Haringparty, dinsdag in De Havixhorst, maken Jacques Tichelaar en Koosje Wijland een zeer verliefde indruk. Het is inmiddels een publiek geheim dat zij een verhouding met elkaar hebben.
De echtgenote van Tichelaar, Betty, heeft in De Telegraaf geschokt gereageerd. Ze heeft verklaard dat ze haar man vier weken geleden de deur heeft gewezen na de ontdekking van de buitenechtelijke affaire. Ze heeft die ontdekt door de voor haar vreemde naamgeving van een Chinese panda, die Tichelaar tijdens een reis naar China naar het Dierenpark Emmen probeert te halen. De panda wordt volgens Betty Tichelaar naar ene Koosje vernoemd.

Juni 2010: Tortelduiven?

Zijn het postduiven, sierduiven of toch tortelduiven die Jacques Tichelaar het luchtruim instuurt in Diever? De Drentse commissaris opent daar het vernieuwde Shakespeare Theater. Aanvankelijk zou Tichelaar samen met wethouder Anry Kleine Deters van de gemeente Westerveld met een parachute neerdalen, maar dat wordt vanwege turbulentie boven het Drents-Friese Wold afgeblazen. En zo eindigt voor Tichelaar in het prachtige theater in Diever een vanwege privébesoignes turbulente week toch minder turbulent dan verwacht.

Juni 2010: ‘CdK Tichelaar schaadt Drenthe met zijn affaire’ 

De privéperikelen van Jacques Tichelaar schaden het aanzien van het ambt en van Drenthe, aldus het Meppeler CDA-statenlid Bert Peters. Hij reageert op persoonlijke titel voor RTV Drenthe op de aangekondigde echtscheiding. Volgens Peters had Tichelaar als commissaris ‘meer discretie moeten betrachten’. Vooral nu er ophef is ontstaan, vindt het statenlid dat de affaire het aanzien van Drenthe schaadt. Tichelaar bestrijdt de kritiek van het CDA-statenlid. Hij beschouwt zijn scheiding als een privéaangelegenheid.
De fractievoorzitter van de PvdA-statenfractie, Eddy Veenstra uit Meppel, vindt de scheiding van Tichelaar een privékwestie en gaat ervan uit dat hij deze discreet afhandelt en scheidt van zijn werk als commissaris. 

Februari 2012: Onder indruk in Indonesië

De Drentse commissaris Jacques Tichelaar heeft met eigen ogen gezien welk goed werk de Waterleidingmaatschappij Drenthe verricht in Oost-Indonesië. Door de bouw van waterzuiveringen en de aanleg van een leidingennet worden daar voor relatief weinig geld drie miljoen mensen aan schoon en veilig drinkwater geholpen. Tichelaar, voorzitter van de stichting die toeziet op het beheer van het geld en de uitvoering van de waterprojecten, brengt eind januari een bezoek van een week aan Indonesië. ‘Tijdens de reis ben ik onder de indruk geraakt van het belangrijke werk van de WMD’, aldus Tichelaar.

Januari 2013: Respect voor besluit koningin

Commissaris van de Koningin Jacques Tichelaar heeft groot respect voor het besluit van koningin Beatrix om afstand te doen van de troon. ‘Ik zal haar warmte en betrokkenheid missen.’ De abdicatie kan volgens de Drentse commissaris voor niemand een grote verrassing zijn. ‘Al komt het moment van zo’n mededeling toch altijd onverwacht. Of het nu goed of slecht gaat met ons land: er is altijd een verstandige en stabiele factor en dat is ons koningshuis. Dat verdient grote waardering. Tijdens haar bezoeken aan onze provincie ben ik altijd onder de indruk van haar kennis en kunde.’

Maart 2013: Bemiddelaar in conflict

Jacques Tichelaar raakt als bemiddelaar betrokken bij een conflict tussen zijn zwager Jos Wijland en de gemeente Coevorden. Wijland zegt maar een kleine ondernemer te zijn die moet opboksen tegen een overheid die een heel ambtelijk apparaat achter zich heeft staan. Een gemeente die anders redeneert over beschikbare tijd en energie dan een ondernemer.

De besprekingen met de gemeente Coevorden over de uitvoering van de ‘ontwikkelovereenkomst’ beginnen in het najaar van 2011. Die leiden niet tot resultaat. In september 2012 volgt met instemming van burgemeester Bert Bouwmeester van Coevorden het verzoek aan commissaris van de koningin Jacques Tichelaar om als gespreksleider en mediator op te treden. ‘Onafhankelijk van beide partijen,’ benadrukt Jos Wijland. Dat heeft geleid tot twee gesprekken die niet in een nieuwe overeenkomst zijn uitgemond. Omdat Tichelaar een relatie heeft met Koosje Wijland, zus van Jos, wordt zijn rol als bemiddelaar breed uitgemeten in de media. In een recente brief aan provinciale staten heeft hij zijn optreden toegelicht en de belofte gedaan in de toekomst nog zorgvuldiger naar bemiddelingsverzoeken te kijken.

Oktober 2013: Postkazerne ontspringt de dans

De door het kabinet voorgenomen sluiting van de Johan Willem Friso kazerne in Assen gaat door het sluiten van het herfstakkoord met de oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP niet door. De bezuinigingen op Defensie kunnen voor de Johannes Postkazerne in Havelte wel eens heel goed uitpakken. Door het schuiven met eenheden zou in Zuidwest-Drenthe één van de grootste kazernes van Nederland kunnen ontstaan. Bekend wordt dat commissaris Jacques Tichelaar zijn vele contacten in Den Haag aanboort.

September 2013: Assen pikt sluiting niet

Assen legt zich niet neer bij de voorgenomen sluiting van de Johan Willem Frisokazerne. De minister van Defensie gaf bij de presentatie van de Miljoenennota aan dat de Johan Willem Frisokazerne met ingang van 1 januari 2017 sluit. Volgens de minister is sluiting onontkoombaar als gevolg van de nieuwe bezuinigingsronde die het kabinet heeft aangekondigd. In de plannen van de minister worden de nu nog in Assen gelegerde Luchtmobiele Brigade en de school Noord van het Opleidingscommando verplaatst naar Havelte en Schaarsbergen. Volgens burgemeester Carry Abbenhues gaat dit ten koste van duizend banen en nog eens 400 banen aan indirecte werkgelegenheid. Commissaris Jacques Tichelaar maakt er een prestigezaak van. Uiteindelijk worden de bezuinigingen deels teruggeschroefd. 

September 2014: Herbenoeming Tichelaar

Provinciale Staten van Drenthe besluiten commissaris van de koning Jacques Tichelaar voor herbenoeming voor te dragen bij de minister van Binnenlandse zaken en Koningsrelaties. Per 1 mei 2015 loopt de ambtstermijn van Tichelaar af.

Januari 2015: Blijf komende tijd weg uit Drenthe

In en rond het Provinciehuis is de verkiezingskoorts voelbaar. Tijdens de nieuwjaarsreceptie van de provincie doet Jacques Tichelaar een oproep aan de Haagse politiek: blijf de komende maanden weg uit Drenthe. ‘Als u in de auto zit, terug naar huis, bent u toch al weer vergeten wat u hier hebt beloofd. Het zijn geen landelijke verkiezingen, het gaat om een oordeel van de kiezers over zijn provinciale thema’s en het gaat om de toekomst van Drenthe.’

Mei 2015: Landelijke intocht Sinterklaas in Meppel

De landelijke intocht van Sinterklaas wordt aan Meppel toegewezen. Commissaris van de koning Jacques Tichelaar zegt er ‘slapeloze nachten’ van te hebben gehad dat Sinterklaas nog nooit in Drenthe is aangekomen. Hij neemt vier jaar geleden het initiatief om een Sinterklaaslobby te starten. ‘Ik vind het onbestaanbaar dat de Sint deze provincie zo lang links heeft laten liggen’, aldus Tichelaar. ‘Ik heb in een emotionele brief nog een beroep gedaan op presentatrice Dieuwertje Blok’, aldus de commissaris. ‘Dat heeft vast geholpen.’

Augustus 2015: Edward Kleine is terug in Nederland

Na een gevangenschap van tien jaar landt Edward Kleine uit Veeningen op Schiphol. Een dag later beleeft de familie een drukke persconferentie op het Provinciehuis. Advocaat Mark Teurlings ijvert negen jaar lang kosteloos voor Edward. Jacques Tichelaar brengt een politieke lobby op gang, waarna de ambassade in Washington, het consulaat in Miami en de ministeries van Justitie en Buitenlandse Zaken actief worden. Achterliggende gedachte is om Edward naar Nederland te halen, zodat hij zijn straf hier kan uitzitten. ‘De autoriteiten in de VS geven daar onlangs hun toestemming voor. Daarmee zijn de geesten rijp voor vervroegde vrijlating. Dat is nog mooier’, aldus Tichelaar.

Januari 2016: Tichelaar: ‘2016 wordt een kanteljaar’

De nieuwjaarsreceptie in Assen mag dan niet zijn doorgegaan, commissaris Jacques Tichelaar wil niemand zijn speech onthouden. ‘Ik denk dat 2016 gezien een kanteljaar wordt’, stelt hij in zijn toespraak. ‘Een spannend jaar. Welke kant het opgaat, is onduidelijk. Veel ontwikkelingen baren zorgen, maar er is op veel terreinen ook reden tot hoop. Dat kunnen we maximaal beïnvloeden door lef, daadkracht en durf te tonen.’

April 2016: ‘Meer welzijn en minder rijkdom’

Jacques Tichelaar vindt dat de overheid het huidige zorgsysteem moet terugdraaien. Ook vindt hij dat de macht van de zorgverzekeraars gebroken moet worden. De PvdA-bestuurder zegt dit tijdens het eerste Levensbeschouwelijke Café Aan de Reest in de hervormde kerk in IJhorst, een initiatief van de Protestantse gemeente IJhorst/de Wijk, zonder dat het een kerkelijke aangelegenheid is. Tichelaar spreekt over verbondenheid en solidariteit. ‘De mens moet weer centraal komen te staan in plaats van het systeem en de financiën. Ik pleit voor meer welzijn en minder rijkdom.’

Februari 2017; Tichelaar ontkent toeschuiven opdracht

Jacques Tichelaar spreekt het toeschuiven van de ontwerpopdracht aan zijn schoonzus tegen in het Radio Drenthe-programma Cassata. Volgens Tichelaar is zijn schoonzus Karin Klinkenberg aangezocht door een ambtenaar. Pas kort voordat het ontwerp wordt gepresenteerd, komt hij erachter dat zij het werk heeft uitgevoerd. Het ontwerp is al bijna klaar en toen is besloten de opdracht niet meer in te trekken. ‘Achteraf gezien is het niet handig geweest, maar ik heb niks verkeerd gedaan’, aldus Tichelaar tegen RTV Drenthe. Ook Karin Klinkenberg verklaart in de krant dat zij het ontwerpverzoek heeft gekregen van de teamleider bestuursservice en gebouwen van de provincie en niet van haar zwager Tichelaar.

Maart 2017: Spoeddebat in staten

De statenfracties zijn vandaag bijeengekomen in het Provinciehuis voor een spoeddebat over de herinrichtingsaffaire die het Dagblad van het Noorden en de Volkskrant naar buiten hebben gebracht.

Selectie: Ton Henzen