Onduidelijkheid over metingen bij brand Talen

Meppel - De gemeente informeerde de inwoners al in de ochtend over de gevolgen van de rookontwikkeling die optrad tijdens de brand op het terrein van afvalverwerker Talen. De gemeente baseerde zich op gegevens van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD). Maar... zijn die gegevens wel juist?

Bij navraag blijkt namelijk dat de VRD niet met apparatuur heeft gemeten maar op 'basis van ervaring' heeft vastgesteld dat er geen gevaar voor de volksgezondheid bestaat. Duidelijk is wel dat er géén asbest is vrijgekomen. 

Letterlijk schrijft de gemeente Meppel op haar website: 'Naast rook zijn er geen gevaarlijke stoffen gemeten door de brandweer.' Feitelijk is dat juist. Als je niet gaat meten, dan meet je ook geen gevaarlijke stoffen. De mededeling wekt echter een andere suggestie, namelijk; 'er zijn metingen verricht en daaruit blijkt dat er geen schadelijke stoffen zijn vrijgekomen'.

De gemeente reageert verbaasd als ze wordt geconfronteerd met het feit dat er geen meetapparatuur door de brandweer is gebruikt. 'Wij hebben ons bericht gebaseerd op mededelingen van de VRD en gaan er daarbij van uit dat deze betrouwbaar zijn', zegt een woordvoerder in een reactie. 'Als dat niet zo blijkt te zijn, dan halen we dit bericht van onze site'. Van een bewuste actie om het publiek te misleiden of onterecht gerust te stellen, lijkt dan ook geen sprake.

Autobanden

Wel is de rol van de VRD opmerkelijk. Immers, niet alleen een grote stapel hout stond in de brand maar ook autobanden vatten vlam. Inmiddels zijn die autobanden dan wel geblust, maar welke stoffen komen bij het verbrandingsproces vrij?

Het RIVM heeft in het verleden onderzocht welke schadelijke stoffen vrijkomen bij branden met bepaalde soorten materialen, zoals autobanden. 'Dit soort branden vormt vaak een groot probleem', schrijft het RIVM, 'omdat ze moeilijk zijn te bestrijden en omdat er aanzienlijke hoeveelheden schadelijke stoffen bij vrijkomen.' 

Uit laboratoriumproeven blijkt dat bij de verbranding van rubber de volgende groepen stoffen worden gevormd: koolmonoxide, kooldioxide, zwaveldioxide, blauwzuur, zoutzuur, vele koolwaterstoffen, PAK’s, roetdeeltjes en zware metalen: zink, calcium, silicium, aluminium, ijzer, koper, chroom, nikkel, antimoon, titanium en lood. 

Metingen

Van de meeste stoffen die bij een brand vrijkomen zijn verhoogde concentraties in de lucht te meten. Maar deze hoeven niet per definitie schadelijk voor de gezondheid te zijn. 'Zeker op locaties vanaf een kilometer van de brandhaard zijn deze risico's verwaarloosbaar', schrijft het RIVM. Dat is een geruststelling voor de inwoners van Nijeveen en Steenwijk die in de rook kwamen te zitten.

Uitzonderingen treden op bij zeer grote branden. Sommige stoffen, zoals koolmonoxide en fijnstof, komen bij vrijwel elke brand vrij. Het is dan ook gebruikelijk dat de brandweer met apparatuur de uitstoot meet. De aandacht gaat dan met name uit naar de zogenaamde VOC’s (Vluchtige Organische Componenten) en anorganische gasvormige componenten, zoals koolmonoxide (CO) en stikstofoxiden (NOx). Verder worden bij branden meestal stofdeeltjes in de lucht bemonsterd, hetzij TSP (grof stof), hetzij PM10 (fijn stof), hetzij beide. 

Dit is bij Talen dus niet gedaan. Er was wel een meetploeg van de VRD aanwezig. Deze heeft de rookpluim bekeken en gevolgd om te bepalen welke straten eventueel moesten worden afgesloten. Het vuur bij de autobanden was, volgens de brandweer zo snel geblust dat meting met apparatuur niet nodig was. 

Misverstand

De VRD spreekt van een misverstand in de communicatie met de gemeente Meppel. De brandweer vertelde de gemeente dat er geen gevaarlijke stoffen waren vrijgekomen. De gemeente ging er hierbij vanuit dat dit uit meetgegevens bleek, terwijl het een observatie en analyse op basis van ervaring van de meetploeg betrof.

Inmiddels wordt bij de VRD onderzocht hoe dit misverstand heeft kunnen plaatsvinden, om zo in de toekomst de informatievoorziening aan de inwoners te verbeteren. Wel waarschuwde de VRD het publiek direct via Twitter om de rook te vermijden.