Ondertoon
Door Ton Henzen

Jan en Henk

We filmden vanmiddag bij de Twaalf Apostelen, een voorbeeld van 100 jaar volkshuisvesting in Meppel.

Het zou leuk zijn voor het filmpje ter afwisseling van een gesprek met Woonconcept-directeur Hedzer van Houten, de beroemdste bewoners van de Woldstraat, Jan en Henk Kuper, voor te leggen hoeveel woonplezier ze in een van de Twaalf Apostelen beleven.
Henk deed open. Hij keek bedrukt en viel met de deur in huis. Jan ligt in het ziekenhuis. Om kort te gaan. Jan was op de camping in IJhorst bij bevriende gasten naar de nieuwe caravan gaan kijken en buiten adem teruggekomen. Ik had twee stoelen buiten gezet voor als de zon zou komen. Nou, daar zat hij dan. Hij kon geen pap meer zeggen, vertelde Henk liefdevol.
De broers dachten na gezamenlijke consultatie aan bronchitis of aan iets met de longen, maar de huisarts stelde diezelfde ochtend een andere diagnose. Jan heeft het aan zijn hart. Hij werd opgenomen in het Diaconessenhuis en na twee weken naar Zwolle vervoerd waar hij een hartoperatie moest ondergaan. Een nieuwe hartklep, mien jongen.
Na een week moest Jan weer onder het mes. Henk maakte een verticale beweging over de borstkas en spreidde zijn beide handen uit alsof hij de beddenlakens opensloeg. In gedachten zag ik dat een van de chirurgen de huidlagen van Jan aan de kant schoof. Er zat vocht in een hartzakje. Dat is afgezogen. Jan is nog wat slap, deelde Henk mee en hij keek bepaald niet vrolijk.

De huiskamer aan de Woldstraat is zonder overdrijving tamelijk vol te noemen. De broers, een ééneiige tweeling, zijn bewaarderige types. Ze zien snel ergens de schoonheid van in. Getrouwd zijn ze nooit. In Meppel wordt wel gezegd dat Jan en Henk met elkaar zijn getrouwd. Niet dat ze onafscheidelijk zijn, Jan sjouwde en fietste wat af in de stad, terwijl Henk mede om gezondheidsredenen een veel huiselijker type is. Maar zonder elkaar, nee dat kunnen ze niet. Nu moet dat wel, noodgedwongen.
Jan en Henk houden `s zomers domicilie op camping De Vossenburcht in IJhorst. Aan het voeteneind, zegt beheerde Alex. Op nummer 140. `De tweeling` staat er op een oranje geschilderde steen. En ook op hun zomerresidentie bewijzen Jan en Henk dat ze hartstochtelijke verzamelaars zijn. In de tuin, op het gras naast de stacaravan, staan tientallen potten met allerhande en veelkleurige kunstbloemen strak in het gelid. `En we hebben ook nog een beeldentuin,` zei Henk uitnodigend in rasecht Meppels toen ik er eens op bezoek was. Hij wees op vier grijs uitgeslagen beeldjes van onder meer een vriendelijk verweerde kabouter. `Je moet het zelf wat aankleden,` zei Henk bescheiden.

Op woensdag zijn ze altijd thuis in de Woldstraat. Ze rijden met de auto eerst naar de markt in Staphorst. Een lekkerbekkie eten, dan boodschappen doen en de post doornemen. In de knusse huiskamer is de bergmeubel het kroonjuweel. Een eikenhouten mausoleum. De urnen van vader en moeder staan daarin. `Helaas jongen, ze staan nu daar,` zei Henk met een verdrietige en machteloze ondertoon in zijn stem. `Vroeger zorgden ze voor ons en nu zorgen we voor hun,` vulde Jan zijn boezembroer Henk aan. `We hebben tegen elkaar gezegd: we draaien de rollen om. Allebei zijn ze 89 jaar geworden. Moeder is in 1994 gestorven en vader twee jaar later. Moeder in haar vertrouwde omgeving thuis en vader in het ziekenhuis.`

`s Zomers stonden ze met vader en moeder op een camping in Epe tot dokter Hoogendoorn tegen hen zei: `Henk en Jan, jullie ouders worden een dagje ouder, als er wat gebeurt, moet je naar een ziekenhuis in Amersfoort of Apeldoorn. Je kunt beter wat dichter in de buurt komen.` `Toen zijn we naar De Vossenburcht gegaan.`
Vooral Jan is bij vrijwel iedere campinggast bekend. Hij brengt de post, de kranten en de reclamefolders rond. En laat Bo en Floortje uit, twee terriërs. Bo met een riem met een blauw handvat en Floortje met het rode handvat. `Ook een tweeling,` lachte Jan triomfantelijk. Het zijn net kinderen.` Die laatste zin klinkt heel anders in het Meppels van Jan.

Ze missen hun Twaalf Apostelen niet echt op hun weelderig met naaldbomen gestoffeerde zomerverblijf. De band met het voormalige ouderlijk huis wordt in het najaar hersteld en dan kruipen ze `s avonds genoeglijk voor de buis voor de voetbalwedstrijden. Voetbal is hun beider passie. Zowel vader, Henk als Jan waren scheidsrechter. `Ja, jongen,` hakkelde Jan een beetje, `wij hadden toch een beetje natuurlijk gezag.`
Henk kijkt nu `allennig` naar het voetbal. Hij mist zijn broer. Hij scharrelt door het huis, neemt de telefoon aan. Na de tweede operatie belde de chirurg. Hij heette Laurens. `Ik vertelde hem dat ik 45 jaar bij Brocades heb gewerkt. Nou, vertelde die chirurg, dat is ook sterk. Daar heeft mijn vader ook gewerkt.` Het gezicht van Henk klaarde even op. `Wat is de wereld toch klein hè.`