Beeldenpark De Havixhorst is uniek centrum voor Nederlandse figuratieve beeldhouwkunst. 'Uitgestelde expositie gaf ons tijd voor jubileumboek'

Het kloeke standaardwerk over de Nederlandse figuratieve beeldhouwkunst ligt op een tafel in de zonovergoten tuin van châteauhotel en restaurant De Havixhorst. Vanaf deze plek is er ruim zicht op de portrettengalerij van het beeldenpark dat in 2020 twintig jaar bestond. Aanleiding voor de projectgroep om aan een jubileumgids te denken.

'Clemenswerther Flüsterer' van Loes Heebink.

'Clemenswerther Flüsterer' van Loes Heebink. Foto: Het Beeldenpark

Tijdens inspirerende vergaderingen kwamen er steeds meer hoofdstukken bij en groeide de gids uit tot een kunstboek met 192 rijk geïllustreerde pagina’s. Een uitgebreide beeldverantwoording geeft het jubileumboek getiteld In Beeld een wetenschappelijk karakter.

Reacties

De eerste enthousiaste reacties van onder andere het Drents Museum en Museum Belvédère zijn binnen. Ook de commissaris van de Koning Jetta Klijnsma liet weten onder de indruk te zijn van het werk van de groep vrijwilligers onder leiding van de conservators Nyncke Wouda (eindredactie) en Han van Hagen. De lay-out mag niet onvermeld blijven en daarvoor tekende Japke Pol. „Wat we in een jaar tijd voor elkaar hebben gekregen, grenst aan het ongelofelijke”, zegt Han van Hagen. „Vrijwilligers? Zeg maar gerust vrijwillige professionals.’”

Beiden hebben voor de aardigheid uitgerekend hoeveel uur ze in dit project hebben gestopt en komen tot circa 400 uur per persoon. Zonder de inzet van alle projectgroepleden was het standaardwerk nooit tot stand gekomen. En zonder hen zou het voortbestaan van Beeldenpark De Havixhorst een illusie zijn.

De pandemie is toch ergens goed voor geweest, vertelt Nyncke Wouda. De expositie Contrast met werk van Francesca Zijlstra, Loes Heebink en Guus Hellegers, kon door de coronabeperkingen niet doorgaan. „Daardoor kregen we de tijd aan het jubileumboek te werken.”

‘In Beeld’

Het resultaat is verbluffend. In Beeld vervangt het eerste inmiddels uitverkochte boek over het beeldenpark. Dagelijks informeren bezoekers of er een boekje over het beeldenpark beschikbaar is. De stichting kan nu wel aan deze vraag voldoen.

‘Eén blik op het jubileumboek maakt meteen duidelijk dat dit werk met veel liefde en passie is samengesteld door onze gedreven groep vrijwilligers waarop stichting Beeldenpark De Havixhorst grotendeels drijft’, schrijft voorzitter Leila de Vos van Steenwijk in het voorwoord.

Het jubileumboek belicht de verschillende facetten die het beeldenpark zo uniek maken. Er wordt aandacht geschonken aan de bijzondere natuur van het Reestdal, het natuurlijk meanderende riviertje dat de grens vormt tussen Drenthe en Overijssel. Vanaf de twaalfde eeuw is de benedenloop van het Reestdal vanaf Meppel ontgonnen tot een voor Drenthe bijzonder hoevenlandschap. Op een luchtfoto is goed te zien hoe de Reest kronkelend haar weg vindt en dat het majestueuze landgoed De Havixhorst daarin een centrale plaats inneemt.

Geschiedenis

De Havixhorst behoort volgens auteur Eric van der Bilt, oud-directeur van stichting Het Drentse Landschap, tot de mooiste en best bewaarde havezaten van Drenthe: „De idylle van De Havixhorst”. De stichting nam samen met châteauhotel en restaurant De Havixhorst van Jos en Karin Wijland in 2000 het initiatief voor de aanleg van een beeldenpark. Het jubileumboek vertelt de geschiedenis van het landgoed dat honderden jaren in bezit is geweest van onder anderen de familie De Vos van Steenwijk. Vanaf 1982 wordt het geëxploiteerd als een stijlvol hotel van gastronomisch hoogstaand niveau.

Het boek telt vele biografieën van beeldhouwers. Voor educatieve lessen op de scholen is er een hoofdstuk gewijd aan het vakmanschap van beeldhouwers: ‘Beeldhouwen, hoe doe je dat?’

Verder is er een hoofdstuk over de geschiedenis van de beeldhouwkunst in zijn algemeenheid, vanaf de prehistorie tot heden. Kunsthistorica Mieke van der Wal heeft met haar kennis vanuit haar werk voor het Drents Museum een belangrijke inbreng hiervoor gehad.

Het beeldenpark richt zich als enige in het land op de ontwikkeling van de Nederlandse figuratieve beeldhouwkunst vanaf de twintigste eeuw. Dat is volgens Han van Hagen uniek voor ons land. „Zo’n collectie als hier vind je nergens. Een kunsthistoricus, medewerker van het populaire tv-programma Tussen kunst en kitsch , kwam op bezoek. Al bij het betreden van de portrettengalerij viel zijn mond open van verbazing”, zo illustreert hij het bijzondere karakter van het landgoed op een steenworp afstand van Meppel. Van Hagen benadrukt de nauwe samenwerking met Museum Beelden aan Zee in Scheveningen, dat een deel van de collectie in bruikleen heeft gegeven.

Schenkingen

De beide conservators melden verheugd dat beeldhouwer Guus Hellegers, een van de deelnemers aan de zomerexpositie, beelden aan het beeldenpark uitleent. Francesca Zijlstra, een van de beide andere exposanten, heeft negen beelden geschonken, omdat ze zijn verzekerd van een mooie plek. „We horen vaker van beeldhouwers dat hun beelden in goed gezelschap verkeren”, aldus Nyncke Wouda.

Kwaliteit is het enige criterium voor de beoordeling van beelden die worden aangeboden. „We moeten verzoeken wel eens afwijzen. Dat is de minst leuke kant van ons werk. Dan moeten we wel eens hard zijn”, verzucht Han van Hagen.

De projectgroep van Beeldenpark De Havixhorst stelde niet alleen een jubileumboek samen. De opening van de nieuwe expositie ‘Contrast’ komende zondag gaat vergezeld van de presentatie van een eveneens prachtig verzorgd tentoonstellingsboek van 64 pagina’s. De projectgroep heeft de drie verschillende beeldhouwers, Guus Hellegers, Francesca Zijlstra en Loes Heebink, „op fascinerende wijze bij elkaar weten te brengen”, aldus voorzitter Leila de Vos van Steenwijk.

Han van Hagen spreekt van „een merkwaardig drietal”. De drie beeldhouwers hebben ieder een heel eigen karakter en vorm en verschillen totaal van elkaar. Waar bij de eerste (Francesca Zijlstra) het werk rotsvast is en de ruimtelijkheid staat als een huis, glipt bij de tweede (Guus Hellegers) het licht tussen de volumes door. Bij de derde exposant (Loes Heebink) wordt de transparantie van het beeld beoogd.”

Geluiden

De bezoeker kan door het werk van Loes Heebink heen kijken. Het beeld Clemenswerther Flüsterer staat op het veldje bij de ingang van De Havixhorst opgesteld. Men ziet een drietal dieren, een paard, een hond en een valk en hoort geluiden: een galopperend paard, een blaffende hond en de zee met daar bovenuit gekrijs van meeuwen. „Belevingswerk”, zegt conservator Nyncke Wouda.

Francesca Zijlstra is een klassieke beeldhouwer. Details in de gezichten zijn rechtstreeks geïnspireerd op de klassieke beeldhouwkunst van omstreeks het jaar 450 voor Christus. In sommige werken van Guus Hellegers, schrijft conservator Han van Hagen in het tentoonstellingsboek, worden stalen platen gebogen en ontstaan vloeiende vormen, waardoor licht en schaduw in elkaar overlopen.

Het beeldenpark sluit niet uit als uniek centrum voor de Nederlandse figuratieve beeldhouwkunst in de toekomst een tentoonstelling te kunnen wijden aan de abstractie in de beeldhouwkunst. „Er zijn altijd raakvlakken met de figuratie”, weet Han van Hagen.

Een deel van de projectgroep bereidde in de tuin van De Havixhorst de opening van de nieuwe expositie voor. De leden wisselden ook van gedachten over de tentoonstelling van volgend jaar. Ideeën gingen over tafel over ‘De Liefde’. Dit universele thema verdient ook een uitgebreid tentoonstellingsboek. „We kunnen er echt niet mee ophouden”, blaast Han van Hagen even uit.