Het mysterie over ‘Vrijheid’ snel boven water | Meppelerdiep

In de serie Meppelerdiep speelt nostalgie een prominente rol. Actuele gebeurtenissen worden geplaatst tegen het decor van het verleden. Met foto’s van toen en nu. Vandaag: de juiste locatie van het kunstwerk Vrijheid van Harm de Noord.

Kunstenaar Harm de Noord op de plek waar hij dacht dat zijn kunstwerk ?Vrijheid? heeft gestaan: nabij het speelplein van de vroegere W.F. Jonkmanschool. De locatie was in werkelijkheid de Ireneschool.

Kunstenaar Harm de Noord op de plek waar hij dacht dat zijn kunstwerk ?Vrijheid? heeft gestaan: nabij het speelplein van de vroegere W.F. Jonkmanschool. De locatie was in werkelijkheid de Ireneschool. Foto: Daan Prest

De zoektocht naar het verdwenen schilderij in het vroegere Waterschapsgebouw is nog niet afgerond. Het olieverfschilderij kon je bij binnenkomst niet missen dankzij de enorme afmetingen: 1.80 bij 3 meter. Het hing aan een hoge witte muur recht tegenover de ingang van het kantoor op Blankenstein.

In het voormalige waterschapsgebouw is nu het College Campus Meppel gevestigd. Oud-dijkgraaf Marga Kool van Waterschap Reest en Wieden veronderstelde dat het schilderij na de fusie met Groot Salland is meegegaan naar het nieuwe waterschapsgebouw in Zwolle en „daar een mooi plekje heeft gekregen. Of in een van de bijkantoren.”

Herald van Gerner van de afdeling voorlichting van het Waterschap Drents Overijsselse Delta kent het schilderij niet, dus hangt het niet in het hoofdkantoor aan de Dokter van Deenweg in Zwolle. Hij is op zoek naar de exacte plek. Tot nu toe heeft zijn speurtocht geen resultaat opgeleverd.

Harm de Noord

Ook de zoektocht naar het verdwenen kunstwerk van Harm de Noord Vrijheid is voortgezet. Hij studeerde tussen 1953 en 1957 aan de AKI, Kunstacademie Enschede, nu ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten. In de jaren ‘50 was de AKI de meest vrije en progressieve kunstacademie in Nederland. Onder de bezielende leiding van Joop Hardy, Aldo van Eyck en Johan Haanstra studeerde Harm af in de vakken schilderen, ruimtelijke vormen en design.

Hij heeft meer dan veertig jaar ervaring als docent tekenen en schilderen. Hij gaf les op diverse middelbare scholen, scholen voor muzische vorming en culturele centra. Daarnaast bleef hij ook in zijn vrije tijd actief als docent in zijn eigen kunstatelier en tentoonstellingsruimte in onder andere Garminge nabij Westerbork. Hij woonde en werkte veertien4 jaar in Frankrijk. Harm en zijn vrouw Annechien wonen sinds een jaar aan het Kuipersdijkje in Broekhuizen waar hij zijn eigen atelier en galerie heeft.

Ontvreemd

Over het verdwijnen van het object zijn twee theorieën in omloop, schreven we vorige week. Het scenario over baldadige jeugd die het kunstwerk in stukken in de Wold Aa heeft gedeponeerd, kan definitief in de prullenbak. Het beeld stond namelijk niet in de buurt van de Wold Aa, zo blijkt uit een mailtje van Dirk Bakker van de werkgroep foto-archieven van Stichting Oud Meppel. „Dit beeld stond bij de Ireneschool. Nu staat daar het wooncomplex De Aolde Vaort. Op de foto in het archief zijn de flats in die buurt te zien. Er is hier dus beslist geen sprake van de W.F. Jonkmanschool.”

Harm de Noord heeft dus tevergeefs met een stok de bodem van de Wold Aa onderzocht om te voelen of hij op iets hards stootte. De locatie van de Ireneschool versterkt zijn vermoeden dat het beeld vanwege de waarde aan brons van de sokkel gehaald en ontvreemd is. „Het ging vermoedelijk om die dikke laag brons, triest genoeg. Jammer van het kunstwerk”, verklaarde Harm vorige week. Hij is zeer verheugd dat er jaren na plaatsing weer zoveel aandacht is voor zijn kunstwerk.

Officiële opening

Thijs Rinsema veronderstelde dat het kunstwerk in de loop van 1964 is onthuld. Dit gebeurde eerder en wel medio november 1962, zo blijkt uit een artikel in de Meppeler Courant van vrijdag 16 november 1962, dat Hetty Tebberman opstuurde naar Jaap Klinkers, hoofdredacteur van het kwartaalblad van Oud Meppel. Zij corrigeert en passant Jaap voor zijn herinnering dat de toenmalige Ireneschool was gevestigd op de plek in de Haveltermade waar nu de Aldi staat. Jammer dat het krantenknipsel slecht te lezen is, maar de kop van het artikel is overtuigend genoeg: officiële opening van de Ireneschool en de onthulling van het kunstwerk van Harm de Noord.

Ook Klaas Nekeman stuurde een kort mailtje met de suggestie dat het kunstwerk bij de Ireneschool stond. „Heb daar zelf op school gezeten.”

Compliment

Jaap Klinkers krijgt ook een compliment en wel van Diny Bakker. „Leuk om het artikel te lezen over het kunstwerk van Harm de Noord. Je hebt het mysterie ervan snel boven water gekregen. Mijn ‘baas’ destijds was architect Hovenberg, die Geert Oostergetel als compagnon bij hem in het bedrijf nam. Zij vulden elkaar goed aan. Oostergetel was erg creatief en Hovenberg was zakelijker en had de boel goed voor elkaar. Ik heb het idee, dat het kunstwerk bij de Ireneschool stond, omdat Hovenberg die school gebouwd heeft”, aldus Diny Bakker.

Hartelijk dank voor de reacties. Wordt vervolgd.