Joodse begraafplaats in Meppel is waardevol voor cultuurhistorie

Zo’n 25 vrijwilligers zijn vorige maand bezig geweest om de Joodse begraafplaats aan de Steenwijkerstraatweg in Meppel te fatsoeneren. De paden, die door het gras en onkruid bijna niet meer waren te zien, zijn helemaal vrij gemaakt en ook de schade aan de dakgoten van het metaheerhuisje (gebouw voor rituele reiniging van overledenen) is hersteld.

Elsbeth van der Horst en Nico Sieffers op de Joodse begraafplaats.

Elsbeth van der Horst en Nico Sieffers op de Joodse begraafplaats. Foto: Wilbert Bijzitter

Het heeft Elsbeth van der Horst van de Stichting Joods Erfgoed Meppel goed gedaan dat ook jongeren mee hebben geholpen bij het onderhoud. „Want”, zo stelt de mede-oprichter van de stichting, „we willen ook graag de jeugd wakker krijgen en betrekken bij het behouden van dit cultuurhistorisch goed.” Dat wordt beaamd door Nico Sieffers, die samen met Van der Horst deze maand het nieuwe bestuur gaat vormen van de stichting; Sieffers als voorzitter en Van der Horst wordt vice-voorzitter. Het huidige bestuur treedt dan terug.

Vier jaar lang gebeurde er niets

De stichting is verantwoordelijk voor het onderhoud en de groenvoorziening van de begraafplaats, maar al vier jaar lang gebeurde er bijna niets meer. Wel werd er soms nog gras gemaaid en de heg geknipt. Van der Horst vond het tijd dat hierin verandering kwam, nam contact op met het huidige bestuur en mobiliseerde vervolgens vrijwilligers om mee te helpen aan het grondig opknappen van de begraafplaats.

De Joodse begraafplaats zou in de ogen van Van der Horst en Sieffers een cultuurhistorische waarde moeten hebben voor Meppel. „En dat heeft ie nu niet”, stelt Van der Horst klip en klaar. „Het staat ook nergens beschreven dat deze begraafplaats onder cultuurhistorisch erfgoed valt. En Meppel heeft al weinig authentieks meer wat herinnert aan de plaatselijke Joodse gemeenschap. De synagoge is afgebroken en wat rest zijn nog twee luchtroosters en twee delen van pilaren van de synagoge die nu in de Touwstraat te zien zijn.”

Metaheerhuis is een gemeentelijk monument

In het najaar gaat de stichting bekijken en inventariseren wat er aan de graven moet gebeuren en wat de plannen zijn met het metaheerhuis, dat overigens een gemeentelijk monument is. „Vanuit cultuurhistorisch oogpunt is de begraafplaats dus de enige stille getuige van een bloeiende Joodse gemeenschap, die Meppel eens rijk was.” Op de Joodse begraafplaats staan 325 grafzerken. Toen de Joodse gemeenschap nog geen eigen dodenakker had werden de overledenen begraven in Zwartsluis. Sieffers is enthousiast en zeer gemotiveerd voor de aanpak van het onderhoud van de begraafplaats. „Er moet nog veel gebeuren, sommige grafstenen moeten worden hersteld en wellicht ook nog geschilderd”, zegt de toekomstig voorzitter van de stichting. Eigenaar van de begraafplaats is het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap.

Het nieuwe bestuur in oprichting vindt het van belang om in de nabije toekomst regelmatig in overleg te treden met de Stichting Joodse Monumenten en de Stichting Gedenkstenen Meppel. „We willen allemaal dat de herdenking blijft, dus ook die van de deportatie van de Joodse Meppelers in de nacht van 2 op 3 november. We zouden dat graag gezamenlijk willen oppakken”, stelt Sieffers. Hij hoopt ook jongeren enthousiast te kunnen maken voor een plaats in het bestuur van de stichting. Van der Horst hoopt op haar beurt dat er in het onderwijs in Meppel meer aandacht komt voor het Joods leven en het Joods erfgoed.