Kunstredders treden uit de anonimiteit | Meppelerdiep

In de serie Meppelerdiep speelt nostalgie een prominente rol. Actuele gebeurtenissen worden geplaatst tegen het decor van het verleden. Met foto’s van toen en nu. Vandaag: de muurschildering van Stien Eelsingh in de voormalige kleuterschool De Duiventil.

Concierge Anja Lubbers bij het kunstwerk in OBS Sprinkels.

Concierge Anja Lubbers bij het kunstwerk in OBS Sprinkels. Foto: Daan Prest

Deze vroegere kleuterschool, waarin nu een tandarts en een architect zijn gevestigd, herbergt in een voormalig speellokaal een muurschildering van Stien Eelsingh. Oud-onderwijzer Wim Sagel die enkele jaren geleden met pensioen ging als adjunct-directeur van obsSprinkels, herinnert zich dat de onthulling van de wandschildering in 1957 het Polygoon bioscoopjournaal haalde.

Mozaïeken

Jaap Klinkers schreef in het blad van Oud Meppel over de mozaïeken aan de gevels van voormalige scholen in Haveltermade. Ze zouden gemaakt zijn door Folkert Haanstra sr. Zijn zoon Folkert jr. ontkende dit. Thijs Rinsema bracht uitkomst. „Wandmozaïek van voorheen W.F. Jonkmanschool en kleuterschool De Duiventil zijn van de hand van de kunstenaar Louis van Roode. Ook de mozaïek van de pabo is van hem.” Louis van Roode was beeldhouwer, graficus en kunstschilder. Hij studeerde aan de Academie van Beeldende Kunst in Rotterdam.

Wim Sagel schrijft over Folkert Haanstra sr. dat hij ook een veelgevraagd illustrator was van schoolboeken die onder andere bij de uitgevers Ten Brink in Meppel en Van Gorcum in Assen werden uitgegeven. Sagel voegt er tekeningen bij uit de leesboekenserie De Zwerfvogel voor de klassen 2 tot en met 6 van Steven van de Werf. Hij was een landelijk onderwijsvernieuwer in de jaren zestig van de vorige eeuw en hoofd van de W.F. Jonkmanschool. Sagel: „De boekjes werden op 70 procent van de Nederlandse scholen gelezen. De inhoud van de verhalen is volstrekt uit de tijd. Er werd volop gerookt - pijp, sigaar en sigaret - en alcohol werd openlijk gedronken.”

Stien Eelsingh

Terug naar de wandschildering in De Duiventil. De Meppeler Courant schreef er op vrijdag 22 maart 1957 over. ‘Wanneer over duizend of tweeduizend jaar wordt gegraven in puinhopen langs de rivier de Wold Aa en er worden fresco’s gevonden, dan zullen de onderzoekers lang moeten zoeken naar de naam van de kunstenaar die deze muurschilderingen heeft aangebracht. Die eer komt namelijk toe aan de leerlingen van de kleuterschool De Duiventil, die onlangs aan de Goeman Borgesiussingel in de Haveltermade is geopend en waar men nu inderdaad de kleuters aan ‘t werk kan zien met het aanbrengen van treffende muurschilderingen. De gang van zaken is dat de kinderen geheel vrij worden gelaten in het maken van de ontwerpen en in het kiezen van de kleuren.’

‘Mevr. Stien Eelsingh, schilderes te Staphorst, houdt echter toezicht op de compositie. De kleuters maken hun ontwerp op grote vellen papier met waterverf in jampotjes, waarna dan het echte werk in muurverf wordt omgezet. Uit de al gemaakte tekeningen blijkt welke kinderen het meest geschikt voor figuur-, bloem- of bloemenontwerp zijn. Zij worden door verschillende voorstudies klaargemaakt om als eindresultaat op de muur te gaan schilderen: mensen, dieren enzovoort.’

Ook naderhand schreef de krant over de muurschildering. Documenten over de wandschildering die in 1957 onder leiding van Stien Eelsingh tot stand zijn gekomen, werden beschikbaar gesteld aan het archief van de Stien Eelsingh Stichting. Kunstenaar Gerard Broerse uit Coevorden overhandigde de documenten.

Hij is net als Folkert Haanstra junior en Jaap Klinkers een van de kleuters die heeft meegewerkt aan de totstandkoming van de schildering. „Het is beeldbepalend voor Meppel”, aldus Broerse destijds. De documenten zijn gedigitaliseerd en vindbaar op de website van de Stien Eelsingh Stichting.

Schilderfabriek

Ook op 12 september 2009 was er in de krant aandacht voor, dit keer naar aanleiding van de opening van de Schilderfabriek in de vroegere Duiventil die inmiddels was omgedoopt in De Diedel. Margriet Landkroon en Marja Kors hadden het historische gebouwtje in Haveltermade een nieuwe bestemming gegeven. De Schilderfabriek deelde het onderkomen met MensA, Rode Kruis en SeniorWeb en de twee verzorgden cursussen en workshops naast de eigen kunstproductie, verkoop en exposities.

‘De kleurrijke wandschildering, ooit door kinderhanden gemaakt onder leiding van kunstenaar Stien Eelsingh, is dankzij het voortbestaan van het gebouw bewaard gebleven’, aldus de krant.

Zijn er garanties dat de wandschildering voor altijd wordt bewaard? Mevrouw Roel H. Smit-Muller heeft het gehele oeuvre van Stien Eelsingh onderzocht en geïnventariseerd. Zij is op het werk van Stien Eelsingh in 1997 aan de Universiteit van Nijmegen afgestudeerd. Drie jaar later richtte zij de Stien Eelsingh Stichting op.

Volgens mevrouw Smit-Muller is er al eerder sprake geweest van bedreiging van de wandschildering. Er waren ooit plannen om de muurschildering over te schilderen. Dit bevestigt Wim Sagel. De kleuterafdeling van de Mackayschool was er onder de naam De Diedel neergestreken. De speellokalen moesten een frisse kleur krijgen. Sagel hoorde ervan en ondernam met succes actie in de richting van de gemeente.

Een paar jaar later trad hij wederom als kunstredder op, nu samen met Willem Flinkert van de gemeente. De Zuiderschool werd afgebroken. In de school was ook een kunstwerk van Stien aanwezig. Verplaatsing naar de nieuwe school obsSprinkels zou te veel geld kosten. Daarom begonnen Sagel en Flinkert zelf aan het demonteren van het kunstwerk en zorgden zij voor de verhuizing naar de nieuwe school. Daar heeft het nu voorbij de entree een goed zichtbare plek gekregen.