Recensie | Syzygy is intieme zoektocht naar identiteit

In Syzygy van de Jakop Ahlbom Company zijn vier vrouwen op zoek naar wie ze nu werkelijk zijn.

Jakop Ahlbom Company - SYZYGY

Jakop Ahlbom Company - SYZYGY Foto: Bart Grietens

Ze paraderen over het toneel, steeds op weg naar de microfoon om zich aan de zaal voor te stellen, een kreet te slaken of gewoon een groet uit te spreken. De komische ondertoon is duidelijk. In de kamerwand als decor zitten vier deuren die zij beurtelings gebruiken alsof het een komedie van Jon van Eerd is. Het opmerkelijke is dat ze elkaars kleding gaan dragen. Het verkleden gebeurt achter de schermen razendsnel.

Ook de mimiek is opvallend. De ene performer kijkt strak voor zich uit, de ander oogt verleidelijk. Een hiphop-danser komt voorbij, maar ook een kickbokser. Soms verdringen twee vrouwen zich voor de microfoon en zeggen beiden Merel te zijn. Willen ze op elkaar lijken? Vechten ze tegen eenzaamheid?

Identiteit

Kleine handelingen vragen om betekenis. Silke trakteert kersenbonbons. Wat betekent de appel die een paar keer wordt weggegooid. Iets met Adam en Eva, schepping en identiteit? Jakop Ahlbom, de maker en regisseur van deze intieme performance, laat altijd veel ruimte voor persoonlijke verbeeldingskracht. Hij spreekt zelf in zijn bericht aan het geachte publiek van ,,een muzikale en associatieve voorstelling, een gedicht in beeld. Een trip die ons van buiten naar ons binnenste voert.’’ Een leidraad voor interpretatie.

Opeens blijven de decordeuren dicht, dooft het licht en wordt het stil. Het licht gaat weer aan. De vier vrouwen staan naakt op het toneel. Geen kleding om het lijf om hun persoonlijkheid te accentueren. Naaktheid maakt geen onderscheid, want kleine fysieke verschillen doen er niet toe. Het is het startpunt voor het vervolg van het fascinerende programma. Zilveren regen valt op het toneel en zorgt voor bijzondere effecten. Dans, mime en muziek vormen een wervelende combinatie. Teksten moeten de beeldtaal versterken, maar zijn niet altijd goed verstaanbaar. Time to turn around. I was watching you a long time. Ze draaien om elkaar heen, bekijken en betasten elkaar.

Pijn

Intrigerend is de scene waarin Çigdem, Silke, Gwen en Merel schokkerige bewegingen maken. Ze willen zichzelf pijn doen en trekken handen fel weg van ledematen en gezichten. Wordt het schenden van de lichamelijke integriteit uitgebeeld, met woede, een geruisloze schreeuw en machteloosheid? Silke verbeeldt een soort reinigingsritueel in een indrukwekkende solodans. Terug naar de schoonheid, bescherming, troost en vooral de onschuld. Daarvoor mag een speelgoedeendje de metafoor zijn.

Een volgende scene is uitbundiger, met feestmutsjes op, een verleidingsdans met een verrassende wending: een speelgoedkat komt onder een rok vandaan. Een van de vrouwen wordt geblinddoekt meegenomen. Een losse arm ligt plotseling op tafel. Het is een absurdistische vertaling. De timing van de vier dansers is uitstekend. Ze maken snel een visuele grap met een foto van een biceps en een gezichtsmasker op een achterhoofd.

Ensembledans

Het decor verandert. Er verschijnen spiegelwanden en met een bladblazer wordt de zilveren confetti verwijderd. In een prachtige zwart-wit omkaderde ensembledans dragen de vier performers zwarte pruiken en dragen een zonnebril. Licht en duisternis wisselen elkaar snel af. De muziek zwelt aan. Even later liggen de vier op de centraal gepositioneerde bank half ontkleed over elkaar heen. Het is een beeld dat je verwacht in een film van Quintin Tarantino, zo vervreemdend. Hilariteit en extase vechten om voorrang.

De theatrale reis eindigt in een fysiek samenspel dat je geen dans kunt noemen. De lichamen smelten zich aaneen. De zoektocht naar een onderscheidende identiteit van het begin is beëindigd. De reflecties in de spiegelwanden zorgen voor een ruimtelijk effect alsof de lichamen zich bij iedere beweging lijken te vermenigvuldigen en tegelijkertijd tot één persoon te vormen. Als een doorlopende geboorte. Een aria klinkt. Pure schoonheid worstelt zich naar boven. Dit is de Jakop Ahlbom Company op haar best. De reis van de bezoekers zet zich na afloop voort in een uitwisseling van ideeën en interpretaties. Ook dat is de kracht van de voorstellingen van Jakop Ahlbom. Ook in Syzygy met zijn volgens google meervoudige betekenissen. Die in je eigen hoofd zijn de maatstaf.