Wegwerpluiers zorgen voor grote stapel afval. Tijd voor wasbare luiers? 'Het is het mooist als deze markt uit de niche komt'

Het aandeel luiers in het restafval lijkt de afgelopen jaren fors te zijn toegenomen. Uit steekproeven is gebleken dat een inwoner van de gemeente Meppel vorig jaar gemiddeld 20 kilogram aan luiers weggooide. In 2018 was dat nog 7 kilogram.

Wethouder Jaap van der Haar bracht een werkbezoek aan Nappy's.nl. Ilka van der Poel en Marco Vermeer geven een presentatie over het bedrijf, en over luiers.

Wethouder Jaap van der Haar bracht een werkbezoek aan Nappy's.nl. Ilka van der Poel en Marco Vermeer geven een presentatie over het bedrijf, en over luiers. Foto: Wim Goedhart

„Hoe kan dat eigenlijk”, vraagt Marco Vermeer zich hardop af. Hij is samen met zijn partner Ilka van der Poel eigenaar van Nappy’s.nl, een webshop in wasbare luiers. De webshop is gevestigd in Meppel, en wordt gerund vanuit een oude boerderij aan de Zegelhorstweg, in de buurtschap Nijentap. Ze hebben er rond de 5000 wasbare luiers liggen en nog tal van accessoires, die van daaruit worden bezorgd aan klanten door heel Nederland, België en Duitsland.

Een echte verklaring voor die stijging is er niet volgens de gemeente Meppel. Het is in ieder geval niet zo dat inwoners van Meppel massaal meer luiers zijn gaan weggooien. De gemeente controleert steekproefsgewijs de inhoud van de grijze container - of tegenwoordig de ondergrondse container. Het kan dus maar zo zijn dat er net gecontroleerd is in een wijk waar veel baby’s zijn. De steekproeven worden uitgevoerd om te kijken wat er allemaal in het restafval. Die inzichten worden weer gebruikt om inwoners te stimuleren om nog beter afval te scheiden.

De gemeente Meppel wil het restafval drastisch verminderen. Vorig jaar gooide een inwoner gemiddeld 155 kilogram aan restafval weg. Veel te veel volgens de gemeente. Meppel wil naar 120 kilogram per inwoner in 2022 en 60 kilogram in 2025. Een van de maatregelen die de gemeente neemt om dat te bewerkstelligen is een aparte inzameling van luiers. Nu is dat nog een proef in de wijk Nieuwveense Landen.

Proef met wasbare luiers

Andere gemeenten doen een proef met wasbare luiers, of hebben dat al gedaan. Vorig jaar hingen er plots 500 à 600 wasbare luiers in Stomerij & Wasserij Meinen in Meppel . Die waren nodig voor een proef van de gemeente Rotterdam, en die luiers waren afkomstig van Nappy’s.nl. Rotterdam gaf een aantal wasbare luiers gratis weg aan nieuwe gezinnen, om te testen hoe het aanslaat.

De gemeente Meppel gaat zo’n test niet invoeren, zegt wethouder Jaap van der Haar, die te gast is bij Nappy’s.nl. Hij kijkt zijn ogen uit: „Geweldig dat dit hier in Meppel zit. Prachtig.” Marco Vermeer snapt volledig dat Meppel niet eenzelfde test gaat invoeren als Rotterdam. De resultaten van Rotterdam zijn nog niet bekend, maar van andere gemeenten die zo’n proef begonnen wel. Bijvoorbeeld Heerenveen. Daar deden dertig gezinnen mee aan een proef met wasbare luiers. Alle testgezinnen geven aan door te willen gaan met het gebruik van de wasbare luier.

„Dat is niet zo gek. Die gezinnen kregen de eerste wasbare luiers gratis. Dan is het logisch dat 100 procent aangeeft er tevreden over te zijn”, nuanceert Marco de cijfers. Hij ziet liever dat er meer aandacht komt voor de wasbare luier.

Wethouder Jaap van der Haar beaamt dat: „Bij dit soort projecten zie je vaak alleen effect bij de relatief kleine groep die meedoet. Bovendien is het effect vaak van kortere duur, omdat de wasbare luiers gratis zijn. Als de proef stopt, merk je dat de belangstelling weer afneemt. Daarom kiezen we in Meppel voor een duurzamere aanpak, waarbij we inwoners op een positieve manier willen stimuleren om afval zo goed mogelijk te scheiden.”

Chemicaliën

Het meest gehoorde argument waarom mensen beginnen met een wasbare luier is voor een goed milieu. Dat was bij Ilka niet zo. „Je moet eens weten wat er allemaal in een wegwerpluier zit. We vonden het geen prettig idee om onze kinderen een paar jaar in de chemicaliën te laten rondlopen”, zegt ze. Maar ze benoemt ook dat wasbare luiers beter zijn voor de heupontwikkeling, omdat ze tussen de benen breder zijn dan wegwerpluiers.

Ilka en Marco benoemen veel meer voordelen van een wasbare luier. De meest gehoorde zijn goedkoper, duurzamer en gezonder. Maar baby’s worden er ook eerder zindelijk door, ongeveer een half jaar. Baby’s met een wasbare luier worden namelijk eerder bewust van plas- en poepmomenten omdat ze snel natte billen krijgen met een wasbare luier. „Dat scheelt al snel zo’n 1000 à 1500 luiers die je niet meer hoeft te kopen en verschonen”, aldus Marco. „En het ziet er ook gewoon leuk uit”, voegt Ilka toe.

150 miljoen kilogram aan afval

Wegwerpluiers zorgen voor een grote stapel afval - jaarlijks dragen zo’n 530.000 baby’s in Nederland luiers. Dat is goed voor 150 miljoen kilogram aan afval. Marco legt aan de wethouder voor dat iedere baby die gebruik maakt van wegwerpluiers de gemeente ongeveer 170 euro kost. Want wegwerpluiers worden verbrand en niet gerecycled.

Jaap van der Haar ziet het anders. „Het kost ons geen geld. Ons afvalbeleid is gebaseerd op een sluitende begroting. We willen de kosten terugverdienen, maar hoeven er niets aan over te houden.” Het is namelijk zo, hoe hoger de kosten zijn voor de afval, hoe hoger de afvalstoffenheffing wordt voor de inwoners. „Collectief kunnen we de kosten dus laten dalen”, concludeert Marco, waar de wethouder mee instemt. „Restafval is de duurste afvalstroom om af te voeren. Hoe minder restafval we produceren met elkaar, hoe lager de kosten.”

De luiers die de gemeente Meppel apart inzamelt, worden nu nog verbrand. Daar moet in 2023 verandering in komen, kijkt de wethouder vooruit. De Drentse gemeenten proberen gezamenlijk een commerciële partij te interesseren om in twee jaar een recyclefabriek te beginnen. Marco is cynisch en moet nog maar zien of dat daadwerkelijk gaat gebeuren. „De beloftes dat wegwerpluiers gerecycled gaan worden zijn er al meer dan tien jaar, maar het komt maar niet van de grond. Niemand kan hier geld aan verdienen.”

Wasbare luiers worden populairder

Marco laat een grafiek zien waarop de interesse voor wasbare luiers door de jaren heen te zien is. „Dit vind ik interessant”, zegt Van der Haar, die geïnteresseerd naar de grafiek kijkt. Uit deze grafiek is af te lezen hoeveel keer er gemiddeld per maand is gezocht op het ‘wasbare luiers’ in Google. Was dat in april 2016 nog zo’n 3000 keer, in april 2021 gaat het richting de 7000. „Een stijging van 130 procent”, verduidelijkt Marco.

Deze natuurlijke groei vindt Van der Haar veel belangrijker dan als gemeente zelf acties opzetten. „Je moet het niet gaan dwingen. Het moet uit mensen zelf komen. .Ons afvalbeleid is er daarom op gericht op goede voorlichting en mensen positief stimuleren om nog bewuster om te gaan met afval en grondstoffen. In dat opzicht juichen we het gebruik van wasbare luiers toe. Al moeten we ons er wel van bewust zijn dat het nog een relatief kleine markt is. Als gemeente kijken we uiteindelijk naar oplossingen waarmee we zoveel mogelijk inwoners kunnen bedienen.”

Marco komt met een nieuwsbericht uit Vanuatu, een eilandengroep in de Stille Oceaan, aanzetten. Dat land gaat als eerste ter wereld wegwerpluiers verbieden. „Het kan dus wel”, plaagt Marco de wethouder. „Een heel andere situatie”, reageert de wethouder, wiens schoonvader op Vanuatu heeft gewerkt. „Daar zitten ze echt met grote problemen. De gevolgen van de zeespiegelstijging kunnen ze niet overzien.” Marco: „Dit geeft een beeld van waar de wereld heengaat. Wellicht dat Nederland hier over twintig à dertig jaar ook staat.”

Concrete acties

Bij de start van de proef met de luierinzameling in de Nieuwveense Landen kregen bewoners een flyer over wasbare luiers. Ilka en Marco en wethouder Jaap van der Haar vinden dat een mooi gebaar.

Ilka en Marco zien kansen om wasbare luiers ook onder kinderdagverblijven te promoten. Van der Haar geeft aan best eens te willen polsen of zorgaanbieders bij intakegesprekken met zwangeren flyers over wasbare luiers wil weggeven. „We kunnen geen subsidie gaan geven aan commerciële instanties”, zegt de wethouder eerlijk. „Maar inwoners voorlichten over het belang van wasbare luiers lijkt mij een goede zaak.”

„Subsidie zou ook niet aan wasbare luier verkopers worden verstrekt, maar aan burgers die ze kopen”, reageert Ilka. „Het zou in dat opzicht meer een stimulans zijn om over te stappen dan rechtstreeks commerciële bedrijven subsidiëren.”