Zorgelijke stijging van eenzaamheid in Meppel. Sociaal gerontoloog: 'Er moet een plan de campagne komen'

Willie Oldengarm: 'Eenzaamheid is een individueel én een maatschappelijk probleem' Foto: Frens Jansen

Maar liefst 51 procent van de inwoners van Meppel van 18 jaar en ouder geeft aan zich matig tot ernstig eenzaam te voelen.

In 2016 was dat nog 43 procent. Met de 51 procent zit Meppel boven het landelijke gemiddelde van 47 procenten heeft het de twijfelachtige eer de eenzaamheidsranglijst van de twaalf gemeenten in Drenthe aan te voeren.

Van de mensen die aangeven zich ernstig eenzaam te voelen, ligt het percentage in Meppel op 13 procent. Daarmee doet in Drenthe alleen Emmen (14 procent) het slechter dan Meppel. In 2016 zei 9 procent van de inwoners van Meppel zich ernstig eenzaam te voelen. De cijfers zijn afkomstig uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2020, een samenwerkingsverband tussen GGD’s, RIVM en CBS. De gezondheidsenquête wordt eens in de vier jaar gehouden.

‘Effect van corona’

„Ik denk dat we hier voor ’t eerst het effect zien van corona”, zegt wethouder Henk ten Hulscher. „Het moet normaler worden om in de samenleving over eenzaamheid te praten. Misschien moeten we met eenzaamheid wel dezelfde route lopen als we met Alzheimer hebben gedaan.” Meppel kent een Alzheimercafé, dat elke derde woensdag van de maand is geopend voor iedereen die met dementie te maken heeft. Het café wordt goed bezocht.

„Je kunt eenzaamheid niet oplossen met een zak geld, maar je kunt wel iets doen door elke ochtend goeiedag te zeggen tegen je buurman. Die natuurlijke verbanden zijn we een beetje kwijtgeraakt.”

‘Ernstige eenzaamheid is verschrikkelijk, daar ben je ziek van’

Volgens sociaal gerontoloog Willie Oldengarm is het vijf voor twaalf voor Meppel. „Ik vind het vooral erg dat het percentage van ernstig eenzame mensen is toegenomen. Daar kan ik emotioneel van worden”, zegt ze. De Meppelse is bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport adviseur van het programma ‘Een tegen eenzaamheid’ en een veel gevraagde spreekster door het hele land.

Als inwoonster gaan de cijfers van Meppel haar extra aan ’t hart. „Dat dit in mijn gemeente gebeurt… Ik gun Meppel zoveel meer. Ernstige eenzaamheid is verschrikkelijk, daar ben je ziek van. Onze stad staat bekend om de vele initiatieven. Toch neemt de eenzaamheid toe. Blijkbaar laten we op sociaal gebied iets liggen.”

Actieplan

Op het ministerie was de verwachting dat de eenzaamheidscijfers vanwege corona toe zouden nemen. „Maar dan gaat het om enkele procenten. Dat zie je bij veel gemeenten ook gebeuren. Waarom is dat in Meppel 8 procent? Wat is er aan de hand? Een wethouder moet opstaan en met een actieplan komen. Het taboe op eenzaamheid los je niet in één avond op, daar moet je een plan van minstens vier jaar voor hebben. Er moet een beweging komen.”

Dat hoeft een gemeente niet alleen te doen, vindt Oldengarm. „Juist niet, want eenzaamheid is een individueel én een maatschappelijk probleem. Je moet het alleen goed regelen. Veertig procent van de eenzaamheid wordt geconstateerd door het bedrijfsleven. Bijvoorbeeld bij de kapper, maar die moet ergens terecht kunnen. Jumbo opent kletskassa’s, voor mensen die tijd hebben en graag een praatje maken. Zorg dat die in Meppel ook komt! En kijk over je grenzen. In Assen is de ernstige eenzaamheid onder inwoners meer dan twee keer zo laag als in Meppel. Hoe pakken ze het daar aan?”

„Zoek de samenwerking met huisartsen, die ook eenzaamheid constateren. Steeds meer mensen komen alleen naar een begraafplaats. Bied hem of haar een keer een kop koffie aan. Jongeren die sociaal onhandig zijn, kun je in een veilige omgeving sociale vaardigheden leren. Kleine stapjes kun je maken door het groot te organiseren. En dat hoeft niet gelijk veel te kosten.”

‘Aandacht kost niks, maar betekent heel veel’

Oldengarm vreest dat Meppel verder afzakt als het probleem nu niet serieus wordt aangepakt. „Het zit niet in geld, het zit in de verbinding. Aandacht kost niks, maar betekent heel veel. We moeten kijken wat we wél kunnen doen om effectieve stappen te zetten. Met een klein gebaar kun je vandaag beginnen.”

Middenin de Week tegen Eenzaamheid was er woensdag op initiatief van de gemeente een bijeenkomst. Organisaties konden ideeën met elkaar delen over de aanpak van eenzaamheid. Ook Oldengarm was aanwezig. „Er gebeurt veel, maar we weten het niet van elkaar. De gemeente kan de verbinding faciliteren, maar organisaties kunnen het ook zelf oppakken. Ik hoop dat er na woensdagavond een mooi plan de campagne komt.”

Op de vraag aan de wethouder of eenzaamheid naar aanleiding van de uitkomsten hoger op de agenda komt, zegt Ten Hulscher: „Ik ben niet zo van deze getallen. Ik heb dit rapport niet nodig om met andere gemeenten in gesprek te gaan als daar de cijfers beter zijn. Ik ben constant met andere gemeenten in gesprek over allerlei zaken.”

„Ik heb ontzettend veel respect voor en vertrouwen in al die mensen die nu in de samenleving aan het werk zijn om eenzaamheid tegen te gaan. Mensen van Stichting Welzijn en de MensA doen fantastisch werk. Ik vind het ontzettend gaaf om te zien hoe er iedere keer in wijkcentrum Koeberg voor mensen wordt gekookt.”