Doopsgezinde kerk in Giethoorn ondergaat dit jaar complete metamorfose

In het jaar dat de Doopsgezinde Vermaning (Gieters: vermaenige) 150 jaar bestaat, ondergaat dit godshuis een complete metamorfose.

Gerke van Hiele in de vermaning in Giethoorn.

Gerke van Hiele in de vermaning in Giethoorn. Foto: Frens Jansen

Na de bouwvakvakantie starten werklui en het museale team van Studio Berry Slok uit Amsterdam met het realiseren van een stiltecentrum en een erfgoedcentrum. „We willen weer onze plek innemen in de dorpskern van Giethoorn en een nieuwe verbinding maken met het dorp, zijn bewoners en vele bezoekers.”

Rommelig

De kern van het project ‘Open Kerk’ is volgens predikant Gerke van Hiele het scheppen van een plek van aandacht, rust, vrede en bezinning. Kerkinrichter Pim van Dijk heeft de kerkleden met workshops geholpen om dat concreet te maken. Samen concluderen zij dat de harmonie in het in 1871 gestichte kerkje op de achtergrond is geraakt en de inrichting rommelig is geworden.

In het plan is daarom aandacht besteed aan de verbetering van toegankelijkheid, verlichting, kleurgebruik, akoestiek en verduurzaming. „We ontdekten onder de kerkbanken dat de oorspronkelijke kleur blauwgroen was en die gaan we nu terugbrengen”, geeft Van Hiele als voorbeeld.

Stiltecentrum

Na de renovatie wordt de kerkruimte niet alleen meer gebruikt voor de zondagse samenkomsten. De kerk wordt ook ingericht als stiltecentrum, waar dorpsgenoten en toeristen mogen binnenlopen om te genieten van de eenvoud en rust. Het wordt ook een plek van vrede, waar je een kaarsje mag branden en een gebed kunt uitspreken. Te midden van de hectiek wordt het een toevoeging aan het toeristisch aanbod in Giethoorn. „Slow tourism” noemt Van Hiele dat.

De projectgroep onder leiding van Koop Jager wil verder in de kerkzaal en de leerkamer voor bezoekers een permanente tentoonstelling inrichten. „Hiermee willen we de bijzondere geschiedenis van onze gemeenschap vertellen. Die begon al in de vroege 16de eeuw, toen doopsgezinden hun toevlucht zochten tot het ontoegankelijke moerasgebied. Zij konden wat geld verdienen in het veen en voelden zich hier vrij om hun godsdienst te beleven en vorm te geven”, vertelt Hiele.

Museumstukken

Van tolerantie en verscheidenheid was in die tijd nog nauwelijks sprake. De kerk heeft voor het heritage centre al een paar mooie stukken van gemeenteleden ontvangen, zoals een martelaarsspiegel, doopsgezind wandbord met de bekende spreuk Dopen wat mondig is , een oude Gieterse Biestkensbijbel en een vragenboek voor geloofsoverdracht.

Studio Berry Slok gaat met deze museumstukken een aansprekende expositie maken voor jong en oud over godsdienstvrijheid, tolerantie en respect. Ook de tuin rondom de kerk en de entree wordt gastvrijer gemaakt. Met het plaatsen van een lager hek is daarmee al een begin gemaakt.

Eerste bezoek aan Giethoorn

Binnen de doopgezinde gemeente heeft Van Hiele de gemeenteleden en vrienden enthousiast gemaakt voor het project. Bij zijn eerste bezoek aan Giethoorn, vlak voor zijn aanstelling in 2018, verwondert hij zich erover hoe de kerk er bij ligt. „Ik kwam vanaf de Ds. Hylkemaweg over de brug en stuitte op een groot hek met daarachter de kerk. Bij dat hek stond een onleesbaar ANWB-bord over Giethoorn als schuilplaats en om de hoek zag ik Jehovah’s Getuigen het einde van de wereld aankondigden”, blikt hij terug. Van Hiele merkt ook op dat het bij ’t Olde Maat Uus bruist van het leven, terwijl bij de gesloten kerk doodse stilte heerst.

Deze ervaringen deelt Van Hiele op een ledenvergadering. Dat roept herkenning op en betekent het begin van de veranderingen. De leden besluiten om voortaan niet alleen in juli en augustus de kerkdeuren te openen voor bezoekers, maar ook tijdens de andere maanden. De projectgroep start, verzamelt ideeën en maakt een plan van aanpak. ‘Met het project willen wij inderdaad als kerk onze plek weer innemen in de dorpskern én recht doen aan ons cultureel-historische doopsgezinde erfgoed’, schrijft de projectgroep in een nieuwsbrief aan de leden.

De plannen heeft de werkgroep in samenklank met ’t Olde Maat Uus ontwikkeld, haar goede buur aan het Binnenpad. „Zij laten het dagelijks leven zien zoals het hier in Giethoorn was. Wij willen de geestelijke wortels daarvan laten zien.”

Half miljoen euro

De doopsgezinde gemeente heeft inmiddels groen licht gekregen van de Welstandscommissie en hoopt na de bouwvak te kunnen beginnen met de werkzaamheden. Het hele project is begroot op bijna een half miljoen euro. „We zijn nog bezig met laatste stukje fondswerving en hopen zo de middelen bij elkaar te krijgen om er hier echt wat moois van te maken.” Ook de provincie verschaft een bijdrage voor dit verhaal van Overijssel. Van Hiele verwacht dat de werkzaamheden rond de herfstvakantie gereed zijn. „En dan gaan we in de nieuwe kerk ons 150-jarig bestaan vieren”, besluit hij.