De Maatschappij van Weldadigheid krijgt er in Huis Westerbeek in Frederiksoord huisgenoten bij: een professor en promovendi die het gebied gaan onderzoeken. Foto: Archief Jan Zeeman

Gemeente Westerveld krijgt eigen leerstoel: hoogleraar in spe onderzoekt ontwikkeling van het gebied

De Maatschappij van Weldadigheid krijgt er in Huis Westerbeek in Frederiksoord huisgenoten bij: een professor en promovendi die het gebied gaan onderzoeken. Foto: Archief Jan Zeeman Foto: JAN ZEEMAN

De langgekoesterde leerstoel in Westerveld gaat van start. Historisch geograaf Elyze Storms-Smeets en promovendi van de Wageningen Universiteit buigen zich samen met bewoners en betrokkenen over actuele thema’s.

Hoe moet je zorg op het platteland vormgeven voor de toekomst? Hoe zorg je ervoor dat het unieke landbouwlandschap in de Koloniën van Weldadigheid behouden en zichtbaar blijft? En hoe kunnen rijksmonumenten mee in de energietransitie? Over deze en meer vraagstukken buigen historisch geograaf Elyze Storms-Smeets en promovendi van de Wageningen Universiteit zich binnenkort.

Sociaal systeem in de toekomst

Het plan voor de zogenaamde leerstoel komt uit de koker van burgemeester Rikus Jager van Westerveld en ontstond al tijdens zijn kennismakingsronde door de gemeente. „De Koloniën van Weldadigheid vormden een soort voorloper van de sociale verzorgingsstaat, waarin voor de zwakkeren ook een plek is.”

„Het heeft daarna 150 jaar geduurd voordat Drees kwam met sociale wetgeving. Hoe zorgen we er nou voor dat ons sociale systeem er over 200 jaar ook nog is? Dat kan alleen als je een onderbouwing hebt waarom je dat systeem zou moeten voortzetten. En dat kan alleen als je het academisch laat onderzoeken”, legt hij zijn gedachtegang uit.

Huis Westerbeek

Nadat verschillende overheden en organisaties eerder al hun medewerking toezegden, kan de leerstoel met de toekenning van de erfgoeddeal in februari nu echt van start. De leerstoel en de stichting die smeerolie vormt tussen alle betrokkenen, krijgen een plek in Huis Westerbeek, het hoofdkwartier van de Maatschappij van Weldadigheid.

De plek van waaruit generaal Johannes van den Bosch in 1818 de eerste proefkolonie in Frederiksoord stichtte. Directeur van de Maatschappij van Weldadigheid Minne Wiersma is opgetogen: „Dit is een opsteker voor deze hele regio. Het kan een stuk inspiratie geven voor het gebied en helpen het verder te ontwikkelen, rekenschap houdend met wat de bevolking maar ook toeristen belangrijk vinden.”

Field labs

Storms-Smeets, die zich voorbereidt op haar bijzonder hoogleraarschap, gaat binnenkort in het gebied op bezoek om ideeën op te doen. Het onderzoek zal plaatsvinden in zogenaamde living labs, waarbij bewoners, ondernemers en anderen met directe betrokkenheid tot een onderwerp een concrete rol toegedicht krijgen. De leerstoel zal reuring veroorzaken, verwacht Jager. „We zijn bezig met de ontwikkeling van een website, daarop komt nieuws dat uit de leerstoel zelf voortkomt. Bijvoorbeeld aankondigingen van lezingen.”

Ideologie

De erfgoeddeal en de sponsoring van Westerveld zijn voldoende voor drie jaar onderzoek. „Ik hoop van ganser harte dat dit een eeuwigdurende leerstoel wordt”, zegt de burgemeester. Zijn gedroomde uitkomst? „Dat er een model ontstaat waarmee elke gemeente in de wereld in staat is zichzelf te bedruipen. Waarmee de verdeling op de wereld een stuk beter is. Er zit ook een ideologische gedachte achter.”

De UNESCO-status, die naar verwachting komende zomer wordt toegekend, speelt een rol bij de onderzoeken. „De UNESCO-toekenning krijgen we alleen als het landbouwgebied beschermd blijft. Hoe kunnen we zorgen voor goed beheer van dat landschap?”, verwoordt Jager. De commissie die UNESCO van advies voorziet is te spreken over de komst van de academici en heeft het opgenomen in haar advies. „Ik hoop dat de leerstoel bijdraagt aan de komst van de status.”