Kerk besteedt aandacht aan bijzondere band Joodse volk met Israëlzondag

Een liturgie met alleen psalmen, een preek over Jona en kinderen die in de kindernevendienst stilstaan bij de Jodenvervolging. Zo ziet in het kort de eredienst van de Protestantse Gemeente Steenwijk er aanstaande zondag uit. Het is namelijk Israëlzondag.

Aanstaande zondag is het Israëlzondag. Kerken besteden aandacht aan de bijzondere band met het Joodse volk.

Aanstaande zondag is het Israëlzondag. Kerken besteden aandacht aan de bijzondere band met het Joodse volk. Foto: Streekredactie / Eelco Kuiken

Op de eerste zondag in oktober geeft de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) op een bijzondere manier uiting aan haar roeping tot onopgeefbare verbondenheid met Israël. In veel kerken wordt dan ook aandacht besteed aan de Joodse volk, aan Israël, aan de band die christenen en Joden hebben.

Dominee Marieke Ariesen van de Protestantse Gemeente Steenwijk, besteedt ook aandacht aan het Joodse volk en Israël. „We delen driekwart van de Bijbel met de Joden. Wij als christenen wortelen in het Jodendom.”

Jona staat centraal

Ze stelt in haar preek Jona centraal, de profeet die naar Ninevé moet om de goddeloze mensen daar te waarschuwen dat God hen gaat straffen. Jona wil niet, hij vaart de andere kant op, maar een vis slokt hem op. Als hij toch naar de mensen in Ninevé gaat om ze te waarschuwen, bekeren deze mensen zich. Ze betuigen spijt. God vernietigt de stad daarop niet en Jona vindt het maar niks.

Het is een les voor Jona, maar vooral voor het Joodse volk, om niet te vergeten dat het de Eeuwige te doen is om de hele wereld. De nadruk ligt op de barmhartigheid van God. „Dit heeft ook een link met Jom Kippoer, de heiligste dag van het Joodse jaar”, zegt dominee Ariesen. „Jom Kippoer, dit jaar op 16 september, heet ook wel de Grote Verzoendag. Op deze dag vragen joden aan God vergiffenis voor de fouten die zij hebben gemaakt.”

Israëlzondag

In 1949 stelt de hervormde synode een Israëlzondag in, net na de Tweede Wereldoorlog en de vestiging van de staat Israël. Er zijn drie motieven voor zo’n aparte markering in het kerkelijk jaar: gestalte geven aan de liefde voor het volk Israël, bezinning op de relatie van de kerk met Israël, gebed voor het volk Israël. In dienen, leren en vieren zoekt de Kerk de relatie met het Joodse volk.

Vanaf 1950 is er een vaste zondag in het jaar: de eerste zondag in oktober. Omdat in die periode de grote feesten in het jodendom vallen: Nieuwjaarsdag, Grote Verzoendag, en het Loofhuttenfeest. In de kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland - die in 2004 is ontstaan uit een fusieproces - wordt gesteld dat de kerk geroepen is gestalte te geven aan haar onopgeefbare verbondenheid met het volk Israël. Hier wordt het volk Israël in Bijbelse zin mee bedoeld.

In 1984 wordt van gereformeerde zijde officieel de Israëlzondag ingesteld. De Israëlzondag is een manier om aan aan deze ‘onopgeefbare verbondenheid’ gestalte te geven. In de Katholieke Kerk houdt men sinds 2008 de ‘Dag van het Jodendom’. Deze vindt elk jaar plaats op en rondom 17 januari. In 2016 heeft de synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken een deputaatschap de opdracht gegeven om de gemeenten op te roepen op de eerste zondag van oktober extra aandacht te schenken aan Israël.

Vragen

Vanaf het begin zijn er ook vragen. Komen we Israël niet elke zondag tegen in de liturgie: in het zingen van de Psalmen en de schriftlezingen en bovenal het besef dat zowel joden als christenen hun eenheid vinden in de God van Israël? En wat wordt er dan bedoeld met Israël? „Velen denken bij Israël niet alleen of in eerste instantie aan de relatie met het volk Israël, maar aan de staat en aan het conflict tussen Joden en Palestijnen. Met alle vragen en met verschillende roepingen die kunnen botsen en schuren is het juist van belang rond de grote feesten in het Jodendom extra aandacht te geven aan de relatie met het Joodse volk”, laat de PKN weten.