Celliste Maya Fridman speelt première op Eratofestival in Meppel. ‘Het een obsessie voor mij om de boodschap van het verhaal tot in de diepste lagen te doorgronden’

Maya Fridman won in 2019 de Dutch Classical Talent Award. Foto: Brendon Heinst

Wanneer Maya Fridman achter de cello plaatsneemt verandert haar hele wezen. De bescheiden jonge vrouw transformeert op het podium tot een expressief musicus die haar instrument tot in de finesses beheerst. Soms laat ze haar cello brullen alsof het een elektrische gitaar is, dan weer zijn de klanken lyrisch en doorleefd. Die veelzijdigheid bracht haar naar de top van in Nederland gevestigde jonge cellisten. Begin november treedt zij in Meppel op.

Fridman maakte al vroeg kennis met muziek. Haar moeder nam haar als kind mee naar klassieke concerten, haar vader bracht haar waardering bij voor rock en jazzmuziek. In haar geboortestad Moskou werd zij al snel als wonderkind betiteld en won zij de eerste prijs tijdens het International Festival of Slavic Music.

In 2010 bracht dit talent haar naar het conservatorium van Amsterdam waar zij ging studeren onder Dmitry Ferschtman. Daar kreeg zij de kans zich verder te verdiepen in moderne, eigentijdse composities en hedendaagse componisten waarvoor zij een grote voorliefde heeft. Fridman rondde haar studie cum laude af en ontwikkelde zich daarna razendsnel tot een creatief multitalent.

De celliste is niet bang om te experimenteren of haar eigen grenzen te verleggen. Daarbij heeft ze een duidelijke voorkeur voor het vertegenwoordigen van hedendaagse componisten. De liefde is wederzijds: componisten als Maxim Shalygin of Jan-Peter de Graaff weten haar te vinden. De Graaff schreef onlangs speciaal voor Fridman en het Noord Nederlands Orkest het gloednieuwe celloconcert The Forest in April dat recent is opgenomen.

Eigentijds

Het programma Rituelen dat Fridman op zaterdag 6 november tijdens het Erato festival in Meppel speelt, staat bol van eigentijdse composities. Saskia Venegas, Bryce Dessner, Fjóla Evans, Calliope Tsoupaki, Wilma Pistorius en Karen Tanaka komen aan bod.

Fridman: „Ik krijg als musicus de unieke gelegenheid componisten te bevragen over de intentie van de geschreven muziek. Voor mij is dat aspect heel belangrijk.” Maar ze graaft dieper en gebruikt vaak ook de expressie van haar eigen stem tijdens voorstellingen. In Rituelen komt daar eveneens een stuk dramaturgie bij. Zo ontvangt zij het publiek als de jonge priesteres Medusa. De strijkstok hoog in de lucht geheven, omringd door het flauwe schijnsel van kaarsen en de mysterieuze eerste tonen van ondersteunende elektronische muziek. Medusa is speciaal voor Fridman geschreven door de Spaans-Belgische componiste, violiste en muziektheatermaakster Saskia Venegas.

Venegas haalt de mythologische figuur van de vervloekte jonge priesteres naar het ‘Metoo’ tijdperk van vandaag. Venegas: „De transformatie van Medusa, van vrouw in monster, is een goed voorbeeld van de verschrikkingen die verkrachtingsslachtoffers met zich meedragen. Met dit verhaal wil ik de nachtmerrie ontvouwen van vrouwen die lijden aan een posttraumatische stressstoornis als gevolg van misbruik.”

Première

Fridman: „Ik weet dat Saskia enorme urgentie voelt om dit verhaal te vertellen. Deze thematiek is niet gemakkelijk. Ook het spelen van de muziek is vaak heel moeilijk voor me. Ik ben het kanaal waardoor Saskia haar verhaal vertelt aan het publiek. Daarom wil ik het goed doen.”

Medusa, dat uiteindelijk uit vier delen zal bestaan, is nog volop in ontwikkeling. „Onze samenwerking is heel intensief”, zegt Fridman. „Als ik een stuk ga spelen is het een obsessie voor mij om de boodschap van het verhaal en de bedoeling van de muziek tot in de diepste lagen te doorgronden. Zeventig procent van dat proces bestaat uit communiceren. Saskia en ik zijn dan ook inmiddels echte vrienden geworden. Ik ben nu hard aan het oefenen op het tweede deel en de verwachting is dat ik die tijdens het Erato festival in première zal laten gaan. Daarnaast speel ik nog vijf andere composities. Ook de stukken van Fjóla Evans en Wilma Pistorius zijn voor mij geschreven. Bij een ervan zing ik ook in Zoeloe.” Ze lacht. „Dat was in het begin een hele uitdaging, maar inmiddels heb ik het onder de knie.”

Op de vraag wat rituelen voor Fridman betekenen zegt zij: „Rituelen zijn een onderdeel van alle menselijke samenlevingen. De eerste muziek werd gemaakt tijdens rituelen: buiten rondom vuren, in een tempel of in een kerk. De relatie tussen rituelen en muziek vind ik zó interessant dat ik op een deelvraag ervan artistieke research doe en een paper schrijf. Ik hoop binnenkort mijn PhD te halen. De stukken die ik in Rituelen speel werden geïnspireerd door de magische krachten van spreuken en aanroepingen. En op de natuur zelf. De grootste bron van wat wij goddelijk noemen.”

Rituelen van Maya Fridman is te bezoeken op zaterdag 6 november om 20.15 uur in Zael te Meppel tijdens het Erato Festival. Tickets en info: www.eratofestival.nl

Nieuws

Meest gelezen